12 n Thứ Tư n Ngày 14/1/2026 Nhà lãnh đạo Mỹ đã nhiều lần đe dọa dùng vũ lực với Tehran nếu ông phát hiện Cộng hòa Hồi giáo dùng vũ lực khiến người biểu tình thiệt mạng. Đó là “lằn ranh đỏ” mà ông cho rằng Iran đang “bắt đầu vượt qua” và khiến ông cùng đội ngũ an ninh quốc gia phải cân nhắc “những lựa chọn rất mạnh mẽ”. IRAN MUỐN ĐÀM PHÁN Tuy nhiên, quân đội Mỹ vẫn đang ở chế độ chờ khi Tổng thống Trump cân nhắc các bước tiếp theo, và chính quyền nói rằng các quan chức Iran muốn đàm phán với Nhà Trắng. “Những gì các bạn nghe được công khai từ chính quyền Iran hoàn toàn khác với những thông điệp mà chính quyền nhận được một cách riêng tư, và tôi nghĩ tổng thống có ý định tìm hiểu những thông điệp đó. Tuy nhiên, tổng thống đã cho thấy ông ấy không ngại sử dụng các biện pháp quân sự khi cần thiết, và không ai hiểu điều đó hơn Iran”, Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt nói với các phóng viên ngày 12/1. Vài giờ sau, Tổng thống Trump tuyên bố trong bài đăng trên mạng xã hội, rằng ông sẽ áp thuế 25% với các quốc gia giao dịch với Tehran, và quyết định này “có hiệu lực ngay lập tức”. Đây là ví dụ mới nhất về cách ông sử dụng thuế quan như một công cụ để buộc các nước bạn bè và kẻ thù trên trường quốc tế phải khuất phục trước ý muốn của ông. Trung Quốc, UAE, Thổ Nhĩ Kỳ, Brazil và Nga là một số quốc gia đang có trao đổi kinh tế với Iran. Phó Tổng thống JD Vance, Ngoại trưởng Marco Rubio và các quan chức khác trong Hội đồng An ninh Quốc gia Nhà Trắng đã bắt đầu họp bàn về các lựa chọn, từ phương án ngoại giao đến tấn công quân sự để báo cáo với Tổng thống Trump trong những ngày tới, một quan chức Mỹ nắm được tình hình cho biết. NHIỀU CHUYỆN ĐAU ĐẦU KHÁC Trong khi đó, Tổng thống Trump đang phải đối phó với một loạt vấn đề khẩn cấp khác. Đã hơn 1 tuần trôi qua từ khi quân đội Mỹ tiến hành cuộc đột kích để bắt Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro, và quân đội Mỹ tiếp tục duy trì lực lượng đông đảo trên biển Caribe. Nhà lãnh đạo Mỹ cũng đang nỗ lực đưa Israel và Hamas tham gia giai đoạn thứ hai của thỏa thuận hòa bình ở Dải Gaza, tiếp tục dàn xếp thỏa thuận giữa Nga và Ukraine để chấm dứt cuộc xung đột kéo dài gần 4 năm ở Đông Âu. Trong khi đó, những người ủng hộ ông hành động mạnh mẽ chống lại Iran cho rằng thời điểm này là cơ hội để làm suy yếu hơn nữa chế độ thần quyền đã lãnh đạo Iran kể từ cuộc cách mạng Hồi giáo năm 1979. Làn sóng biểu tình nghiêm trọng lần này - bắt nguồn từ sự sụp đổ của đồng nội tệ - gây ra thách thức lớn đối với quyền lực của Đại giáo chủ Ali Khamenei. Theo một số báo cáo, đã có gần 600 người thiệt mạng và hàng nghìn người bị bắt giữ trên khắp đất nước trong đợt biểu tình vẫn tiếp diễn. Một số đồng minh “diều hâu” của ông Trump ở Washington đang kêu gọi tổng thống không bỏ lỡ cơ hội hành động dứt khoát chống lại chính phủ Iran trong tình thế dễ bị tổn thương. Họ tin rằng Iran vẫn chao đảo sau cuộc chiến 12 ngày với Israel mùa hè năm ngoái và cuộc tấn công của Mỹ vào các cơ sở hạt nhân. Thượng nghị sĩ Lindsey Graham của đảng Cộng hòa viết trên mạng xã hội rằng, thời điểm này mang đến cho Tổng thống Trump cơ hội để chứng tỏ rằng ông nghiêm túc trong việc thực thi “lằn ranh đỏ”. “Chỉ nói chúng ta đứng về phía người dân Iran là chưa đủ. Câu trả lời đúng đắn duy nhất ở đây là chúng ta phải hành động dứt khoát để bảo vệ những người biểu tình trên đường phố. Và rằng chúng ta không phải là Obama…”, ông Graham viết, ngụ ý nói đến việc cựu Tổng thống Mỹ Barack Obama năm 2012 đã đặt ra “lằn ranh đỏ” về việc sử dụng vũ khí hoá học ở Syria. THU LOAN (theo AP, RT) Trước đây, Iran nhiều lần vượt qua những cơn sóng dữ tương tự. Nhưng lần này, chính quyền đang ở thế yếu hơn rất nhiều. Quyền lực của các giáo chủ Iran được tôi luyện trong giai đoạn Cách mạng Hồi giáo năm 1979. “Khế ước xã hội” tồn tại từ sau chấn thương lịch sử là: Người dân Iran chấp nhận gian khổ và những hạn chế để đổi lấy một nhà nước mạnh mẽ, đủ sức bảo vệ họ trước các cuộc tấn công từ bên ngoài, Wall Street Journal viết. CHÔNG CHÊNH Giả định ấy đã sụp đổ khi lực lượng Hamas và Hezbollah thân Iran tấn công Israel năm 2023, châm ngòi cho một cuộc chiến tranh khu vực, đưa chết chóc và tàn phá vào tận trung tâm Tehran vào mùa hè năm ngoái. Các cuộc không kích của Israel trên khắp Iran đã phá hủy phần lớn ban lãnh đạo quân sự nước này, và chiến dịch ném bom tiếp theo của Mỹ giáng đòn nặng nề vào chương trình hạt nhân của Cộng hòa Hồi giáo. Đó được coi là một sự xúc phạm đối với chế độ đã đổ nhiều của cải quốc gia vào mạng lưới lực lượng ủy nhiệm - được thiết kế để răn đe kiểu tấn công vào lãnh thổ Iran như vậy. Giờ đây, người biểu tình bất chấp nguy cơ bị bắt hoặc trúng đạn, không chỉ vì bất mãn trước những khó khăn kinh tế mà cả đòi hỏi chính trị. “Đây là giọt nước tràn ly. Trong nhiều năm, chính quyền Iran lập luận rằng, dù không mang lại thịnh vượng hay tự do chính trị cho người dân Iran, ít nhất họ cũng bảo đảm an toàn và an ninh. Nhưng điều đó đang bị lung lay”, ông Ali Vaez, Giám đốc Dự án Iran thuộc Nhóm Khủng hoảng quốc tế, đánh giá. Nguyên nhân trực tiếp của làn sóng biểu tình mới nhất ở Iran là hàng loạt đợt phá giá tiền tệ, dấu hiệu cho thấy cuộc khủng hoảng kinh tế ngày càng trầm trọng trong bối cảnh giá dầu giảm và phương Tây siết chặt trừng phạt. Cuộc khủng hoảng lần này gắn chặt với tình trạng bị cô lập - hệ quả rõ ràng từ chính sách đối ngoại cứng rắn. Đại giáo chủ Ali Khamenei, 86 tuổi, cưỡng lại sức ép phải thay đổi đường lối kể từ cuộc chiến 12 ngày, tìm cách duy trì mọi thứ như cũ. Tehran không điều chỉnh đáng kể chính sách đối ngoại, cũng không tìm kiếm một thỏa thuận với Tổng thống Mỹ Trump về chương trình hạt nhân - điều có thể giúp nới lỏng trừng phạt. Chính quyền cũng không tiến hành những cải cách chính trị và kinh tế lớn trong nước để củng cố sự ủng hộ của người dân. BÀI HỌC VENEZUELA Đây không phải lần đầu tiên Iran đối mặt với thách thức từ đường phố. Họ đã vượt qua “Cách mạng xanh” sau cuộc bầu cử tổng thống năm 2009, các đợt bất ổn lớn vào năm 2019 và 2022. Nhưng giờ đây, môi trường quốc tế đã thay đổi. Nhiều nước láng giềng của Iran lo ngại quốc gia hơn 90 triệu dân này có thể rơi vào một cuộc nội chiến kiểu Syria, với các cuộc nổi dậy đòi ly khai ở những tỉnh có đông người Kurd, Baluch và các nhóm thiểu số khác, sau đó lan sang các nước xung quanh. “Các nước láng giềng vùng Vịnh suy nghĩ rằng họ thà đối phó với một Iran quen thuộc, còn hơn một điều gì đó mới mẻ hoặc bất ổn”, PGS Nikolay Kozhanov, công tác tại Trung tâm Nghiên cứu Vùng Vịnh thuộc Đại học Qatar, nói với Wall Street Journal. Năm 2009, Tổng thống Mỹ Barack Obama thời điểm đó tránh ủng hộ đám đông biểu tình trong “Cách mạng xanh”, thay vào đó tập trung đàm phán thỏa thuận hạt nhân với Tehran. Ngược lại, Tổng thống Trump thể hiện rằng ông sẵn sàng hành động. “Iran đang đứng trước TỰ DO, có lẽ chưa từng như vậy. Nước Mỹ sẵn sàng giúp đỡ!!!”, ông Trump viết trên mạng xã hội hôm 10/1. Lời đe dọa được đưa ra sau khi lực lượng Mỹ tiến hành chiến dịch đột kích Venezuela để bắt giữ vợ chồng Tổng thống Nicolas Maduro. Nhiều nhà ngoại giao và giới phân tích cho rằng nhà lãnh đạo Mỹ có thể muốn áp dụng biện pháp tương tự với Iran, hy vọng sẽ nhận được sự hợp tác thuận lợi từ Tehran. BÌNH GIANG (theo WSJ, AP) Iran rơi vào thế cực kỳ chông chênh Iran tuyên bố sẵn sàng cho chiến tranh Iran không tìm kiếm chiến tranh, nhưng đã chuẩn bị kỹ lưỡng để đối phó với một cuộc xung đột công khai, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cho biết sau những lời đe dọa can thiệp quân sự của Tổng thống Mỹ Donald Trump. QUỐC TẾ Cuộc chiến 12 ngày giữa Iran với Israel và Mỹ hồi tháng 6/2025 được coi là đã phá vỡ hình ảnh “bất khả xâm phạm” mà Tehran dày công vun đắp trong nhiều năm. Giờ đây, những hệ lụy của cuộc chiến đang góp phần thổi bùng làn sóng biểu tình suốt 2 tuần qua, khiến gần 600 người thiệt mạng. Biểu tình trên đường phố Tehran, Iran ẢNH: NCRI Tổng thống Mỹ Donald Trump đang ở trong tình huống phải cân nhắc có dùng biện pháp quân sự với Chính phủ Iran hay tiếp tục chờ tín hiệu tích cực từ Tehran, trong bối cảnh làn sóng biểu tình tiếp tục diễn biến nghiêm trọng. Tổng thống Mỹ Donald Trump ẢNH: AP Ông Trump tạm hoãn hành động quân sự để chờ phản ứng của Iran
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==