12 n Thứ Hai n Ngày 12/1/2026 Oreshnik không phải là vũ khí quyết định, nhưng là công cụ răn đe chiến lược nguy hiểm, kết hợp giữa tốc độ siêu vượt âm, khả năng mang đầu đạn hạt nhân và tác động tâm lý lớn. Giá trị của nó nằm ở thông điệp mà nó gửi đi, hơn là số mục tiêu mà nó có thể phá hủy. SỨC MẠNH CỦA ORESHNIK VÀ NĂNG LỰC SẢN XUẤT CỦA NGA Oreshnik đang được Nga quảng bá như một trong những hệ thống vũ khí tiên tiến nhất trong kho tên lửa chiến lược, đồng thời là công cụ răn đe mới trong xung đột với Ukraine và phương Tây. Theo các mô tả của Nga và đánh giá của phương Tây, Oreshnik là loại tên lửa đạn đạo tầm trung, phát triển từ dự án RS-26 Rubezh, đạt tốc độ siêu vượt âm trên Mach 10 (Mach 10 ≈ 10.600-12.250 km/h) và có tầm bắn đủ bao phủ toàn bộ lãnh thổ Ukraine cũng như nhiều khu vực khác của châu Âu. Oreshnik có khả năng mang đầu đạn đơn hoặc nhiều đầu đạn (MIRV); đầu đạn thông thường nặng 500-1.000 kg, còn đầu đạn hạt nhân có công suất (ước tính) 50-300 kiloton TNT (bom nguyên tử thả xuống Hiroshima, Nhật Bản có công suất 15 kiloton). Vì sao Oreshnik đặc biệt nguy hiểm? Vì tốc độ cực cao nên thời gian cảnh báo rất ngắn; quỹ đạo khó dự đoán làm giảm hiệu quả đánh chặn; tên lửa có thể mang nhiều đầu đạn dẫn tới gây quá tải hệ thống phòng không; và có giá trị răn đe hạt nhân tiềm tàng. Tổng thống Nga Vladimir Putin từng tuyên bố rằng việc sử dụng hàng loạt Oreshnik với đầu đạn thường có thể gây mức phá hủy “gần tương đương vũ khí hạt nhân”, Tass đưa tin. Reuters dẫn các nguồn quân sự phương Tây cho rằng, đây là loại tên lửa có quỹ đạo bay và pha tái nhập khí quyển rất khó bị đánh chặn bằng các hệ thống hiện nay. Tuy nhiên, Reuters và Business Insider đều nhận định, Oreshnik hiện nay nguy hiểm về mặt chiến lược và tâm lý nhiều hơn là quân sự thuần túy, do số lượng ít và chi phí rất cao, không phù hợp cho tấn công quy mô lớn, thường xuyên, dễ trở thành công cụ leo thang chính trị, kéo theo phản ứng mạnh từ Mỹ và Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO). Theo Defense News, việc phát triển Oreshnik phản ánh nỗ lực của Nga nhằm duy trì ưu thế trong lĩnh vực tên lửa đạn đạo tốc độ cao trước các hệ thống phòng thủ của NATO. Về năng lực sản xuất, các nguồn phân tích quân sự phương Tây được Reuters và Business Insider dẫn lại cho rằng Nga hiện có số lượng Oreshnik hạn chế, nhiều khả năng chỉ ở mức vài chục quả. Business Insider nhận định, Nga có thể chỉ sản xuất được một số lượng nhỏ mỗi tháng, do chi phí cao, yêu cầu công nghệ phức tạp và hạn chế về linh kiện do tác động của các lệnh trừng phạt. CÁC KỊCH BẢN LEO THANG Nga đã ít nhất hai lần phóng Oreshnik trong bối cảnh chiến sự Ukraine, và mỗi lần đều mang ý nghĩa vượt ra ngoài tác động quân sự. Lần đầu tiên được ghi nhận vào tháng 11/2024, khi Nga phóng Oreshnik về phía thành phố Dnipro của Ukraine. Theo các nguồn Ukraine và phương Tây được Reuters dẫn lại, tên lửa nhiều khả năng mang đầu đạn trơ hoặc cấu hình thử nghiệm, nhằm gửi tín hiệu răn đe hơn là gây thiệt hại lớn. Ngày 9/1/2026, Nga tiếp tục phóng Oreshnik vào miền tây Ukraine, gần biên giới NATO, một động thái mà Reuters mô tả là “thông điệp chiến lược rõ ràng” gửi tới cả Kiev lẫn các nước phương Tây đang hỗ trợ Ukraine. Theo Cơ quan Tình báo Đối ngoại Ukraine (SZRU), được truyền thông độc lập của Ukraine và Nga dẫn lại, Nga đang hiện đại hóa và mở rộng dây chuyền sản xuất Oreshnik, làm dấy lên lo ngại rằng các đợt tấn công trong tương lai có thể sử dụng đầu đạn nặng hơn, nhiều đầu đạn hơn, hoặc nhắm vào các mục tiêu mang tính biểu tượng cao như thủ đô Kiev. PHẢN ỨNG CỦA UKRAINE VÀ MỸ Trước nguy cơ từ các loại tên lửa đạn đạo và siêu vượt âm của Nga, Ukraine và Mỹ đã và đang tăng cường cả phòng thủ quân sự lẫn phản ứng ngoại giao. Chính quyền Ukraine cho biết đã chia sẻ thông tin tình báo với các đồng minh NATO về việc Nga triển khai Oreshnik, bao gồm khả năng đặt các hệ thống này tại Belarus. AP và Reuters dẫn lời giới chức Ukraine cho rằng đây là cơ sở để phương Tây đánh giá đúng mức độ đe dọa và điều chỉnh kế hoạch phòng thủ. Về phía Mỹ, Washington lên án các vụ phóng Oreshnik là hành động leo thang nguy hiểm. Mỹ đã và đang đẩy nhanh việc chuyển giao, bổ sung các hệ thống phòng không tiên tiến, đặc biệt là Patriot cùng tên lửa đánh chặn PAC-3, cho Ukraine, Reuters và Business Insider đưa tin. Business Insider cũng dẫn thông tin từ Lockheed Martin cho biết tập đoàn Mỹ này đang tăng mạnh sản lượng PAC-3 MSE, do nhu cầu toàn cầu gia tăng trước các mối đe dọa từ tên lửa đạn đạo và siêu vượt âm, trong đó có Oreshnik. Mỹ sẽ tăng mạnh sản lượng tên lửa phòng không Patriot theo một thỏa thuận mang tính bước ngoặt kéo dài 7 năm với nhà thầu quốc phòng Lockheed Martin. Theo thỏa thuận khung, sản lượng hằng năm dự kiến sẽ tăng từ khoảng 600 tên lửa lên khoảng 2.000, tăng hơn gấp 3 lần. Hệ thống Patriot đã trở thành một trong những tài sản phòng không được săn đón nhất ở châu Âu kể từ khi Nga thực hiện chiến dịch quân sự đặc biệt ở Ukraine năm 2022. Ukraine đã sử dụng tên lửa để bảo vệ các thành phố và cơ sở hạ tầng quan trọng. Tuy nhiên, các chuyên gia Mỹ thừa nhận với Reuters rằng, hiện nay không có hệ thống phòng không nào đảm bảo đánh chặn tuyệt đối vũ khí siêu vượt âm, và việc tăng cường Patriot chủ yếu nhằm giảm thiểu thiệt hại và nâng cao khả năng răn đe, hơn là tạo ra lá chắn hoàn hảo. BÌNH GIANG (Reuters, CNN, Business Insider, AP) Những ngày gần đây, ông Trump được báo cáo về một số phương án tấn công, bao gồm các cuộc tấn công vào các mục tiêu phi quân sự ở Tehran, nhưng ông vẫn chưa đưa ra quyết định cuối cùng. Wall Street Journal đưa tin, các quan chức trong chính quyền Tổng thống Trump đã tiến hành các cuộc thảo luận sơ bộ về khả năng tấn công Iran nếu cần thiết. Các cuộc đàm phán đang ở giai đoạn đầu và là một phần tiêu chuẩn của bất kỳ quy trình lập kế hoạch nào. Họ lưu ý rằng Iran hiện không phải đối mặt với một cuộc tấn công trong tương lai gần. Hướng hành động của Mỹ đối với Iran vẫn chưa được thống nhất, và thiết bị quân sự cũng như binh lính chưa được triển khai để chuẩn bị cho một cuộc tấn công. Tổng thống Mỹ đã nhiều lần cảnh báo Iran trong quá khứ và công khai bày tỏ sự ủng hộ đối với những người biểu tình hôm 10/1. “Chúng tôi sẵn sàng giúp đỡ”, ông Trump viết trên Truth Social. Các cuộc biểu tình nổ ra ở Iran vào ngày 28/12/2025 sau khi đồng tiền quốc gia sụp đổ dẫn đến giá lương thực và các mặt hàng thiết yếu khác tăng mạnh. Các cuộc biểu tình nhanh chóng leo thang và lan rộng, khi những người biểu tình đụng độ với cảnh sát, tấn công các cơ quan chính phủ ở Tehran và các thành phố khác. Chính quyền đã cắt mạng Internet và điện thoại trên toàn quốc vào ngày 8/1 trong nỗ lực kiềm chế bạo lực. Đỉnh điểm của tình trạng bất ổn xảy ra vào tối 8/1, khi ít nhất 11 thường dân, trong đó có một trẻ em, và một số sĩ quan cảnh sát, công tố viên thành phố Esfarayen, thiệt mạng do hành động của những phần tử bạo loạn. Thị trưởng Tehran, Alireza Zakani, báo cáo rằng những người biểu tình quá khích đã đốt cháy 25 nhà thờ Hồi giáo ở thủ đô, làm hư hại 26 ngân hàng, ba trung tâm y tế, 10 tòa nhà chính phủ, 48 xe cứu hỏa, 42 xe buýt và xe cứu thương, và 24 căn hộ. Chính quyền Iran gọi những phần tử bạo loạn là khủng bố, đổ lỗi cho Israel và Mỹ về tình trạng bất ổn này. Lãnh tụ Tối cao Iran Ali Khamenei lên án những lời đe dọa, nói rằng đất nước “sẽ không lùi bước trước những kẻ phá hoại”. Mỹ đã tiến hành các cuộc tấn công vào các cơ sở hạt nhân của Iran hồi tháng 6/2025 để hỗ trợ chiến dịch không kích kéo dài 12 ngày của Israel nhằm vào nước này. Iran đã đáp trả bằng một loạt tên lửa nhắm vào một căn cứ của Mỹ ở Qatar, nhưng không gây thương vong. MINH HẠNH (theo Wall Street Journal, New York Times) Mỹ cân nhắc mở đợt tấn công mới vào Iran? Tên lửa siêu vượt âm đời mới Oreshnik của Nga ĐỒ HỌA: RTE Một đầu đạn được cho là thuộc tên lửa Oreshnik vụt sáng trên bầu trời vùng Lviv của Ukraine ngày 9/1/2026 ẢNH: TRUKHA LVIV Sự lợi hại của tên lửa Nga Oreshnik Việc Nga liên tục nhấn mạnh đến Oreshnik trong tuyên bố chính thức cho thấy loại tên lửa siêu vượt âm này đang được sử dụng như một công cụ răn đe và gây sức ép tâm lý, đặc biệt trong bối cảnh Ukraine được phép sử dụng vũ khí tầm xa của phương Tây để tấn công lãnh thổ Nga. Điện Kremlin tuyên bố nhiều tên lửa Oreshnik đang được sản xuất và một số có thể được chế tạo tại Belarus, có lẽ là một động thái nhằm làm dấy lên lo ngại rằng tên lửa của họ có thể khiến các thành phố châu Âu không có khả năng phòng thủ trước các cuộc tấn công, CNN đưa tin ngày 9/1. QUỐC TẾ Tổng thống Mỹ Donald Trump đang cân nhắc khả năng tiến hành cuộc tấn công mới vào Iran sau khi tỏ ra không đồng tình với việc Tehran kiểm soát các cuộc biểu tình và bạo loạn, New York Times đưa tin, dẫn lời các nguồn thạo tin.
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==