Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif và Thống chế Asim Munir - Tổng tham mưu trưởng quân đội Pakistan đã tiến hành hàng loạt nỗ lực ngoại giao trong nhiều tuần qua, nhằm tìm lối thoát cho cuộc chiến mà hệ lụy của nó làm trầm trọng thêm bất ổn dọc biên giới phía tây của Pakistan với Iran và Afghanistan, những nơi mới xảy ra các cuộc đấu súng gần đây. Giới chức đã thực hiện các biện pháp phong tỏa một số khu vực của thủ đô Islamabad từ ngày 9/4, khi các quan chức Iran đến nơi, trong khi phái đoàn Mỹ do Phó Tổng thống JD Vance dẫn đầu tới sau 1 ngày. Các nhà phân tích cho rằng, một khi đưa được Washington và Tehran vào bàn đàm phán vào ngày 11/4, giới chức Pakistan sẽ cố gắng định hướng các cuộc thảo luận theo hướng sẽ đạt được một thỏa thuận lâu dài. “Pakistan không muốn chiến tranh kéo dài ở Iran, từ đó có thể gây ra tình trạng vô chính phủ, vì điều đó sẽ làm trầm trọng hơn tình hình an ninh vốn đã căng thẳng ở sườn phía Tây của nước này”, nhà nghiên cứu Kamran Bokhari, công tác tại Hội đồng Chính sách Trung Đông, nhận định. Vai trò của Pakistan tạo nên một sự đảo chiều đáng kinh ngạc, khi quốc gia này bị gạt ra bên lề ngoại giao cách đây chỉ 1 năm. Thành công trong cuộc đối thoại ngày 11/4 sẽ góp phần củng cố vị thế mới nổi của họ, nhưng thất bại có thể làm xói mòn hình ảnh thành công đó. “Pakistan đã công khai đặt cược vốn chính trị vào vai trò trung gian. Nếu đàm phán sụp đổ, họ có nguy cơ bị coi là hứa nhiều nhưng làm được ít”, ông Muhammad Faisal, chuyên gia an ninh tại Đại học Công nghệ Sydney, nhận định. RỦI RO VÀ HẠN CHẾ Giới chức tại Islamabad đã tăng cường biện pháp an ninh quanh khách sạn cao cấp Serena, nơi cuộc đàm phán sẽ diễn ra. Khách sạn đã từ chối khác ngoài và đặt dưới sự kiểm soát của chính phủ, trong khi các tuyến đường dẫn vào khu vực này bị phong tỏa. Các chốt kiểm soát, rào chắn và tuần tra được tăng cường trên toàn thành phố, cùng với việc triển khai thêm lực lượng an ninh. Việc siết chặt an ninh cho thấy tình hình an ninh của Pakistan đang dễ bị tổn thương đến mức nào, không chỉ trước nguy cơ bạo lực từ các nhóm vũ trang trong nước mà còn để tránh bất kỳ rủi ro nào khác có thể phá hỏng cơ hội ngoại giao mong manh. Các quan chức an ninh cho biết, những biện pháp này vượt xa mức chuẩn cho một chuyến thăm cấp cao, với việc tăng cường giám sát không phận và đặt các đội khẩn cấp trong tình trạng sẵn sàng. Dù số vụ tấn công tại đô thị lớn của Pakistan đã giảm mạnh, hoạt động của các nhóm vũ trang lại gia tăng dọc biên giới với Afghanistan kể từ khi Taliban trở lại nắm quyền năm 2021. Một vụ tấn công liều chết tại Islamabad vào tháng 2 làm gia tăng lo ngại, dẫn đến việc Pakistan quyết định triển khai chiến dịch không kích Afghanistan vài ngày sau đó, dẫn đến nhiều tuần giao tranh với đồng minh thân cận một thời. “Xét đến những rủi ro đó, thời gian chuẩn bị hạn chế và tính chất cấp cao của các cuộc đàm phán, đây là một chuyến thăm rất thách thức về mặt an ninh, đồng thời cho thấy tầm quan trọng mà chính quyền đặt vào sự kiện”, bà Elizabeth Threlkeld, Giám đốc Chương trình Nam Á tại Trung tâm Stimson (Mỹ), nhận định. Theo chuyên gia an ninh Zahid Hussain, thách thức đối với Pakistan không chỉ là bảo vệ địa điểm, mà còn là ngăn chặn việc tiến trình ngoại giao bị chi phối bởi các yếu tố bên ngoài phòng họp. “Có dấu hiệu cho thấy Israel chỉ chấp nhận lệnh ngừng bắn với nhiều điều kiện”, ông nói, đồng thời cảnh báo rằng bất kỳ sự leo thang trở lại nào cũng có thể nhanh chóng thu hẹp không gian cho các cuộc đàm phán có ý nghĩa. Chỉ vài giờ trước khi Tổng thống Mỹ Donald Trump công bố lệnh ngừng bắn kéo dài 2 tuần hôm 8/4, các nỗ lực hòa giải đã đứng trước nguy cơ đổ vỡ. Tuy nhiên, nỗ lực phút chót của giới lãnh đạo quân sự và dân sự Pakistan đã đưa Iran trở lại bàn đàm phán. Theo nhà nghiên cứu Bokhari, vai trò của Pakistan bắt đầu từ việc chuyển tải thông điệp sang tham gia trực tiếp vào quá trình đàm phán. “Islamabad có khả năng định hình nhận thức của cả hai bên. Nhà Trắng của ông Trump đã chọn ông Munir, ông Shehbaz và các nhân vật khác vì họ biết người Pakistan không chỉ có thể đối thoại mà còn ảnh hưởng đến cách suy nghĩ của Iran. Khi tiến trình diễn ra, Pakistan cũng giành được sự tin cậy lớn hơn từ phía Mỹ, tạo cơ hội để Islamabad tác động tới tư duy của Washington”, ông nói. Theo giới phân tích, trong cuộc đàm phán ngày 11/4, Islamabad có thể sẽ nêu quan ngại của các quốc gia vùng Vịnh, những nước đã bị Iran tấn công trong cuộc xung đột 6 tuần qua. Pakistan cũng sẽ tìm cách thúc đẩy Mỹ mở rộng lệnh ngừng bắn sang Li-băng, nơi thủ tướng nước này đã thuyết phục Thủ tướng Sharif ủng hộ để yêu cầu Israel chấm dứt tấn công ngay lập tức. Iran cho biết họ đã tiến rất gần việc đáp trả các cuộc tấn công vào Libăng hôm 8/4, trước khi Pakistan can thiệp. n 11-12/4/2026 www.tienphong.vn QUỐC TẾ 19 THU LOAN (theo Reuters) Pakistan với trọng trách chấm dứt chiến sự ở Iran PAKISTAN ĐANG CHỊU ÁP LỰC RẤT LỚN ĐỂ THỰC HIỆN VIỆC MÀ MỘT SỐ NHÀ NGOẠI GIAO COI LÀ “NHIỆM VỤ BẤT KHẢ THI”: LÀM TRUNG GIAN CHO THỎA THUẬN HÒA BÌNH GIỮA IRAN VÀ MỸ NHẰM ỔN ĐỊNH KINH TẾ TOÀN CẦU, ĐỒNG THỜI BẢO VỆ CÁC PHÁI ĐOÀN VẪN BẤT ĐỒNG LỚN XUNG QUANH LỆNH NGỪNG BẮN MONG MANH. Chiếc xe an ninh chạy qua Dinh tổng thống Pakistan khi nước này đang chuẩn bị đăng cai cuộc đối thoại giữa Mỹ và Iran tại Thủ đô Islamabad ẢNH: REUTERS Theo báo Anh The Independent, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã nêu ý tưởng Mỹ có thể hợp tác với Iran theo mô hình liên doanh để quản lý hoạt động tại eo biển Hormuz. Ông mô tả đây là một giải pháp “tuyệt vời” nếu đạt được. Ông Trump nói với đài ABC News hôm 8/4 rằng, Mỹ có thể tìm kiếm một “liên doanh” với Iran để bảo vệ eo biển Hormuz. “Chúng tôi đang nghĩ đến việc thực hiện nó như một liên doanh. Đó là một cách để đảm bảo an ninh, cũng như bảo vệ nó khỏi nhiều người khác”, Tổng thống Mỹ nói khi được hỏi liệu ông có cho phép Tehran thu phí vận chuyển hàng hải hay không. “Đó là một điều tuyệt vời”, ông nhận định. Báo Gulf News của Các Tiểu vương quốc Ảrập thống nhất (UAE) đưa tin, ông Trump không loại trừ khả năng Mỹ và Iran có thể phối hợp trong việc điều tiết lưu thông, thậm chí chia sẻ nguồn thu từ việc thu phí tàu quá cảnh qua eo biển Hormuz. Iran đã có một số thỏa thuận riêng với các nước thứ ba để hướng dẫn tàu thuyền đi qua Hormuz, và thông qua luật cho phép thu phí tàu chở dầu qua eo biển này. Theo một số tờ báo, đã có ít nhất một trường hợp thanh toán 2 triệu USD để một con tàu đi qua Hormuz. Trước đó, Independent đưa tin, một số quốc gia đang trả mức giá khởi điểm 1 USD Mỹ/thùng, trong khi các tàu chở dầu lớn có thể chở khoảng hai triệu thùng. Các nhà điều hành đang đàm phán các điều khoản thanh toán bằng nhân dân tệ Trung Quốc hoặc stablecoin (tiền kỹ thuật số). Các nhà trung gian hòa giải giấu tên nói với báo Mỹ The Wall Street Journal rằng, tình trạng hiện tại khó có thể thay đổi, bất chấp lời hứa của Iran về việc cho phép “đi lại an toàn” qua eo biển. Bà Barbara Leaf, cựu Đại sứ Mỹ tại UAE, nói với CNBC rằng, bà dự đoán Iran sẽ cố gắng khẳng định quyền kiểm soát eo biển Hormuz như một phần của bất kỳ thỏa thuận cuối cùng nào. “Rõ ràng là chế độ này coi đó là một nguồn thu nhập khổng lồ, và họ sẽ cố gắng hết sức để khẳng định quyền quản lý nào đó đối với eo biển”, bà nói. Một quan chức cấp cao của Iran nói với Reuters rằng, Iran vẫn muốn bất kỳ thỏa thuận hòa bình lâu dài nào trong cuộc chiến cho phép nước này áp phí. Tuy nhiên, các nguồn tin chính thống của Mỹ cho thấy lập trường chính thức vẫn còn rất dè dặt. Theo The Wall Street Journal, các quan chức Nhà Trắng khẳng định Washington “chưa chấp nhận dứt khoát” đề xuất cho phép Iran thu phí đối với tàu thuyền đi qua Hormuz. Trong khi đó, hãng tin Reuters dẫn phân tích pháp lý cho rằng việc thu phí tại một eo biển quốc tế như Hormuz có thể vi phạm Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển (UNCLOS), vốn bảo đảm quyền tự do hàng hải. THÁI AN Mỹ muốn cùng Iran quản lý, khai thác eo biển Hormuz? Tàu chở dầu neo đậu tại Oman trong bối cảnh Iran tuyên bố đóng cửa eo biển Hormuz ẢNH: REUTERS TRONG BỐI CẢNH CĂNG THẲNG LEO THANG TẠI TRUNG ĐÔNG VÀ NGUY CƠ GIÁN ĐOẠN TUYẾN VẬN TẢI NĂNG LƯỢNG QUAN TRỌNG NHẤT THẾ GIỚI, MỘT Ý TƯỞNG GÂY TRANH CÃI ĐÃ XUẤT HIỆN TRÊN TRUYỀN THÔNG QUỐC TẾ: KHẢ NĂNG MỸ VÀ IRAN CÙNG THAM GIA QUẢN LÝ, THẬM CHÍ KHAI THÁC EO BIỂN HORMUZ THÔNG QUA CƠ CHẾ THU PHÍ ĐỐI VỚI TÀU CHỞ DẦU. Dù Pakistan hiện có đủ khả năng tiếp cận và uy tín để làm trung gian và có thể duy trì tiến trình, nhưng nước này có thể không đủ sức mạnh để đảm bảo kết quả mà thế giới mong đợi: mở lại tuyến hàng hải sống còn qua eo biển Hormuz. “Điều họ thiếu là đòn bẩy thực sự để buộc các bên nhượng bộ nếu Mỹ và Iran không sẵn sàng đi đến thỏa hiệp. Đó vẫn là hạn chế cơ bản đối với vai trò mà Pakistan đảm nhận, và là điều họ phải điều hướng một cách thận trọng”, nhà nghiên cứu Threlkeld nói.
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==