Khi ông Patrick Ciriello mất việc và không thể tìm được việc làm trong gần một năm, nền tảng của gia đình ông sụp đổ. Trong phần lớn sự nghiệp của mình, người đàn ông 60 tuổi với bằng thạc sĩ quản lý thông tin đã thiết kế hệ thống phần mềm cho các ngân hàng, trường đại học và công ty dược phẩm. Nhưng một loạt cuộc khủng hoảng kinh tế đã khiến ông mất việc, đôi khi buộc ông phải dùng đến tiền tiết kiệm và quỹ hưu trí. Điều đó đã thay đổi vào đầu năm 2023. Sau khi mất việc lắp ráp đầu máy in công nghiệp, ông Ciriello đã gửi hàng trăm đơn xin việc cho các vị trí hỗ trợ công nghệ thông tin, vị trí dịch vụ khách hàng và thậm chí cả công việc bán hàng tại một siêu thị địa phương. Ông không nhận được một lời mời làm việc nào. Sau đó, vào tháng 3/2024, ông Ciriello nhận được một tin nhắn mà ông gọi là “mờ ám” trên LinkedIn, quảng cáo một công việc “viết nội dung”. Ban đầu, ông cho rằng đó là một trò lừa đảo. Nhưng ông vẫn trả lời. Chỉ sau khi bắt đầu công việc, ông mới nhận ra công việc thực sự là huấn luyện các mô hình AI. Được gọi chính thức là chú thích dữ liệu, công việc này bao gồm việc gắn nhãn và đánh giá thông tin được sử dụng để huấn luyện các mô hình AI như ChatGPT của Open AI hoặc Gemini của Google. Ví dụ, một bác sĩ có thể xem xét cách một mô hình AI trả lời các câu hỏi y tế để phát hiện các câu trả lời không chính xác và đề xuất các câu trả lời tốt hơn, giúp hệ thống học cách tạo ra các câu trả lời đáng tin cậy hơn. Mục tiêu cuối cùng của việc huấn luyện là nâng cao trình độ của các mô hình AI cho đến khi chúng có khả năng thực hiện công việc tốt như con người - có nghĩa là một ngày nào đó chúng có thể thay thế một số người lao động bằng xương bằng thịt. Các công ty đứng sau lĩnh vực đào tạo AI vận hành các mạng lưới nhà thầu lớn với đội ngũ nhân viên như ông Ciriello. Khách hàng của họ bao gồm các gã khổng lồ công nghệ như OpenAI, Google và Meta, các nhà nghiên cứu học thuật và các ngành công nghiệp bao gồm chăm sóc sức khỏe và tài chính. Đối với các chuyên gia giàu kinh nghiệm, các hợp đồng đào tạo AI có thể là một công việc làm thêm – hoặc một phương án dự phòng tạm thời sau khi bị sa thải. Đối với một số người lao động lớn tuổi như ông Ciriello, công việc này là nơi trú ẩn cuối cùng trong một thị trường việc làm khắc nghiệt, nơi người càng lớn tuổi thì càng khó trụ lại hoặc quay trở lại làm việc. BƯỚC THỤT LÙI Đào tạo AI có thể là công việc linh hoạt và tri thức, nhưng nó thường là một bước thụt lùi. Theo Thống kê Lao động Mỹ, các chuyên gia trong lĩnh vực phát triển phần mềm, y học hoặc tài chính thường được hưởng lương cao, kèm theo phúc lợi và nghỉ phép có lương. Theo các tin tuyển dụng trực tuyến, công việc đào tạo AI bắt đầu từ 20 USD (526.000 VND) một giờ. Trong nhiều trường hợp, người đào tạo AI có chuyên môn về một lĩnh vực đặc thù có thể kiếm được hơn 100 USD (5,3 triệu VND) một giờ. Tuy nhiên, đào tạo AI là công việc thời vụ, có nghĩa là lương và lượng công việc không ổn định, và thường không đi kèm với các lợi ích. Ông Ciriello làm việc khoảng 40 giờ một tuần với mức lương 20 USD một giờ – ít hơn nhiều so với mức lương ông kiếm được trước đây. “Tôi nghĩ mình sẽ không bao giờ nghỉ hưu”, ông chia sẻ. Thông thường, các chuyên gia tìm đến ngành đào tạo AI khi họ hết các lựa chọn khác. Trong hơn một thập kỷ, bà Rebecca Kimble, 52 tuổi, đã làm bác sĩ cấp cứu sau khi tốt nghiệp Trường Cao đẳng Y khoa Albert Einstein năm 2009. Bà đã điều trị bệnh nhân và cứu sống nhiều người trong các phòng cấp cứu trên khắp nước Mỹ, kiếm được từ 300.000-500.000 USD (7,9-3,2 tỷ VND) một năm. Tháng 2/2022, sự nghiệp của bà bắt đầu gặp trục trặc khi bà được chẩn đoán mắc ung thư vú. Ca phẫu thuật và điều trị xạ trị đã khiến bà phải nghỉ việc trong hơn hai năm. Khi sẵn sàng trở lại, bà Kimble hy vọng kinh nghiệm của mình sẽ có giá trị. Thay vào đó, bà liên tục bị từ chối khi nộp đơn xin việc. Theo Hiệp hội Y tế Mỹ, khoảng thời gian gián đoạn dài trong quá trình hành nghề có thể gây khó khăn cho các bác sĩ khi họ muốn quay trở lại lực lượng lao động. Việc lấy bằng thạc sĩ về y tế công cộng tại Đại học Brown và thành lập công ty tư vấn riêng không giúp cải thiện triển vọng việc làm của bà. Sau đó, người cố vấn của bà đề xuất nghề huấn luyện AI. Đến tháng 1 năm nay, bà Kimble đảm nhiệm việc huấn luyện AI trên nhiều nền tảng khác nhau, đánh giá cách các mô hình phản hồi các câu hỏi y tế. Bà mô tả sự thay đổi này là một “sự chuyển đổi phi thường” cho phép bà kết hợp chuyên môn y tế với công việc phân tích. Tuy nhiên, bà vẫn sẽ quay lại với y học cấp cứu nếu có cơ hội. Những người huấn luyện dữ liệu cho biết công việc này có thể thú vị, nhưng nó buộc họ phải đối mặt sự bất ổn của nền kinh tế việc làm tự do. Tại công ty đào tạo AI đầu tiên của mình, ông Ciriello và các nhân viên khác được yêu cầu hoàn thành 12 nhiệm vụ mỗi giờ, bao gồm phân tích một yêu cầu, đánh giá phản hồi, sau đó xếp hạng độ chính xác của mô hình. Ông mô tả môi trường làm việc như một “xưởng công nghệ bóc lột sức lao động”... Với bà Kimble, thay vì ca làm việc cố định, bà làm việc trong một môi trường tự do, nơi các nhiệm vụ xuất hiện mà không báo trước và được nhận bởi bất kỳ người lao động nào đăng nhập đầu tiên. Khi mới bắt đầu, đôi khi bà phải thức dậy lúc 4 giờ sáng để kiểm tra công việc mới. Thông thường, bà Kimble dành từ 6-9 giờ mỗi tuần để huấn luyện dữ liệu AI, kiếm được từ 500-1.000 USD (13,2-26,3 triệu VND) mỗi tháng. Đôi khi khối lượng công việc AI của bà có thể tăng lên 25-30 giờ. Những tuần khác, công việc lại hoàn toàn biến mất. GIẢI PHÁP TẠM THỜI Ông Ciriello coi công việc huấn luyện AI chỉ là một giải pháp tạm thời. Chứng kiến cách mọi người tương tác với chatbot khiến ông lo lắng. “Thật đáng buồn”, ông nói, khi thấy mọi người dựa vào máy móc để được tư vấn hẹn hò hoặc hướng dẫn y tế vì họ thiếu các hệ thống hỗ trợ của con người. Và ông không kỳ vọng công việc huấn luyện AI này sẽ kéo dài lâu; ông dự đoán các mô hình sẽ sớm cần ít sự giám sát của con người hơn. Tuy nhiên, ông Ciriello có quan điểm khác với nhiều người huấn luyện AI khác: ông không lo lắng rằng công nghệ sẽ loại bỏ việc làm trong tương lai. Theo ông, tác động của AI đối với thị trường việc làm là một phần của mô hình lịch sử, trong đó công việc biến mất và sau đó xuất hiện trở lại dưới những hình thức mới. Ông lo ngại hơn về việc thiếu các hệ thống như mạng lưới an sinh xã hội để giảm bớt tác động đối với người lao động khi quá trình tự động hóa xảy ra. Bà Kimble cũng có chung sự lưỡng lự với ông Ciriello. Khi AI ngày càng giỏi trong việc đưa ra lời khuyên y tế, bà lo ngại các bệnh viện có thể sử dụng nó để cắt giảm số lượng bác sĩ. Thay vì chống lại AI, bà tin rằng các bác sĩ nên hợp tác với nó. Bằng cách giúp đào tạo các mô hình này, các bác sĩ có thể hướng chúng đến những phản hồi y tế chính xác và có trách nhiệm hơn, đặc biệt khi ngày càng nhiều bệnh nhân tìm đến chatbot để tìm kiếm thông tin sức khỏe. “Tôi không nghĩ nó là kẻ thù”, bà nói. “Tôi nghĩ nó là điều không thể tránh khỏi”. n www.tienphong.vn NHÌN RA THẾ GIỚI 18 11-12/4/2026 DÙ CÓ BẰNG CẤP, CHUYÊN MÔN VÀ NHIỀU NĂM KINH NGHIỆM, HỌ LẠI KHÔNG THỂ TÌM ĐƯỢC VIỆC LÀM. ĐỐI VỚI NHIỀU NGƯỜI MỸ, NGHỀ HUẤN LUYỆN TRÍ TUỆ NHÂN TẠO (AI) ĐÃ TRỞ THÀNH CỨU SINH TRONG MỘT THỊ TRƯỜNG VIỆC LÀM KHẮC NGHIỆT. Ông Patrick Ciriello Bà Rebecca Kimble NHỮNG CHUYÊN GIA BUỘC PHẢI HUẤN LUYỆN AI HÀ MY (theo digitaltrends.com) Theo Viện Đô thị, một tổ chức phi lợi nhuận nghiên cứu chính sách, một nửa số lao động ở Mỹ trong độ tuổi từ 50 đến 54 bị buộc phải ngừng việc lâu năm trước tuổi nghỉ hưu. Đại dịch COVID-19 chỉ làm trầm trọng thêm áp lực này. Theo Viện Chính sách Kinh tế, một tổ chức nghiên cứu khác, khoảng 5,7 triệu người lao động trên 55 tuổi đã mất việc làm vào đầu năm 2020, và nhiều người vẫn chưa tìm được công việc ổn định. ĐỂ KIẾM SỐNG
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==