LẬP HÀNG RÀO KĨ THUẬT "KIỀNG 3 CHÂN" Điểm đáng chú ý là dự thảo không chỉ dừng ở việc đưa ra các điều kiện đầu vào, mà còn thiết lập cơ chế công khai, minh bạch và cải tiến liên tục trong toàn bộ quá trình triển khai chương trình. Dự thảo chính thức siết điều kiện mở ngành với 3 yêu cầu: theo chuẩn cơ sở giáo dục, tăng số lượng tiến sĩ, phải có bài báo quốc tế. Để triển khai một chương trình đào tạo trình độ ĐH thông thường, cơ sở đào tạo phải có tối thiểu 7 giảng viên trình độ tiến sĩ toàn thời gian, trong đó có 2 giảng viên chịu trách nhiệm chính về xây dựng và tổ chức thực hiện. Với các lĩnh vực đặc thù như sức khỏe, pháp luật, kĩ thuật then chốt, công nghệ chiến lược, yêu cầu còn được thiết kế chặt chẽ hơn theo từng ngành. Thông tư cũng quy định, trong thời gian tối thiểu 3 năm tính đến ngày 31/12 của năm liền kề trước khi triển khai chương trình, bình quân mỗi năm, một giảng viên chủ trì phải có ít nhất 1 bài báo khoa học thuộc danh mục Web of Science hoặc Scopus, hoặc có sách xuất bản, bằng độc quyền sáng chế, giải pháp hữu ích... Quy định này được xem là bước siết đáng kể nhằm nâng cao năng lực nghiên cứu và học thuật của đội ngũ giảng viên. Đối với chương trình đào tạo trình độ tiến sĩ, yêu cầu còn cao hơn. Mỗi chương trình, trừ các chương trình đặc thù, phải có ít nhất 5 giảng viên toàn thời gian trình độ tiến sĩ, trong đó có 2 phó giáo sư và 1 giáo sư có chuyên môn phù hợp chủ trì. Đồng thời, 2 giảng viên chịu trách nhiệm chính, trong đó ít nhất 1 người thuộc ngành gần. Với yêu cầu về số lượng tiến sĩ trong mở ngành đào tạo, thời gian tới, dự báo các tiến sĩ sẽ “đắt hàng”, đặc biệt là ở các khối ngành đặc thù. Dự thảo cũng đặt ra giới hạn đối với tỉ lệ giảng viên thỉnh giảng, qua đó khẳng định vai trò nòng cốt của đội ngũ giảng viên cơ hữu trong tổ chức đào tạo. Không chỉ siết về nhân lực, dự thảo còn đặt ra các yêu cầu đồng bộ đối với cơ sở vật chất và học liệu. Đối với các ngành có yêu cầu thực hành cao, trường phải có cơ sở thực hành riêng hoặc thiết lập hợp tác với các đơn vị đủ điều kiện. THÁCH THỨC ĐỐI VỚI CƠ QUAN QUẢN LÍ Tiến sĩ P.K.T, một chuyên gia về tuyển sinh tại một trường ĐH lớn của Hà Nội cho rằng, dự thảo thông tư lần này thể hiện rõ nỗ lực của cơ quan quản lí trong việc thiết kế lại cách quản lí chương trình đào tạo ĐH theo hướng chuẩn hóa và tiệm cận thông lệ quốc tế. Tuy nhiên, điểm đáng chú ý và cũng cần được nhìn nhận thẳng thắn ở chỗ, cơ sở giáo dục ĐH phải đạt chuẩn mới được phép mở ngành hoặc triển khai chương trình đào tạo mới. Về mặt nguyên tắc, đây là một quy định đúng và cần thiết. Nó tạo ra một ngưỡng chất lượng tối thiểu ở cấp cơ sở đào tạo, thay vì chỉ kiểm soát từng chương trình riêng lẻ như trước đây. Điều này có thể giúp chấm dứt tình trạng một số cơ sở chưa hoàn thiện năng lực tổng thể nhưng vẫn mở ngành theo kiểu chạy theo nhu cầu thị trường, dẫn đến chất lượng đào tạo không đồng đều. Tuy nhiên, nếu nhìn từ góc độ phát triển hệ thống, quy định này cũng đặt ra một số vấn đề cần cân nhắc. Thứ nhất, tiêu chí đạt chuẩn cơ sở giáo dục ĐH hiện nay vẫn thiên về các điều kiện đầu vào như đội ngũ, cơ sở vật chất, trong khi chưa phản ánh đầy đủ năng lực đào tạo theo từng lĩnh vực cụ thể. Có thể xảy ra tình huống một cơ sở đạt chuẩn tổng thể nhưng chưa đủ năng lực ở một ngành cụ thể, hoặc ngược lại, có những đơn vị có thế mạnh chuyên môn rõ rệt nhưng chưa đạt chuẩn tổng thể lại bị hạn chế mở ngành. Thứ hai, quy định này có thể tạo ra độ trễ trong việc phát triển các ngành mới, đặc biệt là các lĩnh vực công nghệ, đổi mới sáng tạo hoặc các ngành liên ngành đang có nhu cầu nhân lực rất lớn. Trong bối cảnh thị trường lao động thay đổi nhanh, nếu cơ chế quản lí không đủ linh hoạt, hệ thống giáo dục đại học có thể phản ứng chậm hơn so với nhu cầu thực tiễn. Thứ ba, đối với các cơ sở đào tạo tư thục hoặc quy mô nhỏ, đây sẽ là một rào cản đáng kể. Nếu không có lộ trình phù hợp và cơ chế hỗ trợ đi kèm, quy định này có thể vô tình làm thu hẹp không gian phát triển, trong khi khu vực ngoài công lập đang đóng vai trò ngày càng quan trọng trong mở rộng cơ hội tiếp cận giáo dục ĐH. Vì vậy, theo TS P.K.T, bên cạnh việc giữ vững nguyên tắc đạt chuẩn mới được mở ngành, cần nghiên cứu bổ sung cơ chế linh hoạt hơn, chẳng hạn như cho phép mở ngành có điều kiện đối với các lĩnh vực ưu tiên, hoặc đánh giá năng lực theo từng lĩnh vực đào tạo thay vì chỉ dựa trên chuẩn tổng thể của cơ sở. n 11-12/4/2026 www.tienphong.vn KHOA GIÁO 11 NGHIÊM HUÊ SIẾT ĐIỀU KIỆN MỞ NGÀNH ĐẠI HỌC? DỰ THẢO THÔNG TƯ QUY ĐỊNH VỀ CHƯƠNG TRÌNH ĐÀO TẠO CÁC TRÌNH ĐỘ CỦA GIÁO DỤC ĐẠI HỌC DO BỘ GD&ĐT XÂY DỰNG ĐANG THU HÚT SỰ QUAN TÂM CỦA NHIỀU CƠ SỞ GIÁO DỤC ĐẠI HỌC VÀ DƯ LUẬN. Thí sinh tìm hiểu thông tin tuyển sinh đại học 2026 Ảnh: DUY PHẠM Tổng thể, dự thảo thông tư đi đúng hướng trong việc nâng chuẩn và làm “sạch” hệ thống giáo dục ĐH. Tuy nhiên, TS P.K.T cho rằng thách thức lớn nhất không nằm ở quy định mà ở cách thực thi: Làm sao vừa bảo đảm chất lượng, vừa không làm giảm tính năng động và khả năng thích ứng của hệ thống trước những thay đổi nhanh của thị trường lao động. Phát biểu tại Hội nghị tập huấn thi tốt nghiệp THPT 2026, Thứ trưởng Phạm Ngọc Thưởng nhấn mạnh nguyên tắc tổ chức kì thi phải tuyệt đối an toàn, nghiêm túc, khách quan, công bằng, đúng quy chế và tạo mọi điều kiện thuận lợi nhất cho cán bộ làm công tác coi thi, đặc biệt là thí sinh; không để học sinh nào vì điều kiện đi lại, ăn ở mà không thể dự thi. Ông Thưởng lưu ý các địa phương tiếp tục thực hiện một số nhiệm vụ trọng tâm như: chỉ đạo tốt công tác dạy học lớp 12, hoàn thành chương trình và tổ chức ôn tập hiệu quả. Từ thực tế năm 2025 vẫn còn thí sinh vi phạm quy chế, trong đó có 5 trường hợp sử dụng điện thoại, Thứ trưởng cho rằng, điều này cho thấy trách nhiệm của giám thị chưa được thực hiện đầy đủ, vì vậy cần đặc biệt chú trọng lựa chọn và tập huấn đội ngũ. Với quy mô lớn và nhiều lực lượng tham gia của kì thi, ông Thưởng yêu cầu thực hiện nguyên tắc “sáu rõ”: rõ người, rõ việc, rõ thời gian, rõ trách nhiệm, rõ sản phẩm và rõ thẩm quyền, tránh chồng chéo. Công tác chuyên môn nghiệp vụ cần được thực hiện nghiêm túc ở tất cả các khâu từ dạy học, ôn thi đến tổ chức thi, coi thi, chấm thi… Đặc biệt, khâu kiểm tra, thanh tra được chú trọng với quan điểm đồng hành, thúc đẩy phát triển, bảo đảm khách quan, công tâm, nghiêm túc, không gây khó khăn nhưng vẫn giữ vững hiệu lực. Các đoàn kiểm tra phải có bản lĩnh, chuyên môn tốt và thấu hiểu áp lực của địa phương. Việc chấm thi phải tránh bệnh thành tích, bảo đảm công bằng giữa các địa phương. Công tác vận chuyển đề thi thời gian qua đã được cải thiện rõ rệt nhờ phối hợp hiệu quả, bảo đảm an ninh, an toàn, giảm rủi ro. Công tác truyền thông cần được triển khai chủ động, kịp thời, đúng định hướng; vừa làm rõ tính chất kì thi, trách nhiệm pháp lí, vừa lan tỏa những câu chuyện tích cực, tạo tâm thế đây là ngày hội của học sinh sau 12 năm học. Lãnh đạo Bộ yêu cầu cần chủ động dự báo, lường trước các khó khăn, tình huống phát sinh để có phương án xử lý phù hợp. Phương châm “4 đúng, 3 không” cùng với “2 tăng cường” trong việc tổ chức kì thi tốt nghiệp THPT 2026 tiếp tục là yêu cầu xuyên suốt. Trong đó, “4 đúng” là đúng quy chế, đúng quy trình, đúng chức trách nhiệm vụ, đúng thời điểm xử lý tình huống; “3 không” là không lơ là, chủ quan, không gây căng thẳng quá mức, không tự ý xử lý tình huống bất thường; “2 tăng cường” là tăng cường tinh thần trách nhiệm và nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ. n Giảm thiểu thí sinh vi phạm quy chế thi tốt nghiệp THPT Đoàn công tác của Bộ GD&ĐT kiểm tra thi tốt nghiệp THPT 2025 Ảnh: NGHIÊM HUÊ THỨ TRƯỞNG THƯỜNG TRỰC BỘ GD&ĐT PHẠM NGỌC THƯỞNG NHẤN MẠNH PHƯƠNG CHÂM “4 ĐÚNG, 3 KHÔNG, 2 TĂNG CƯỜNG” TRONG TỔ CHỨC KÌ THI TỐT NGHIỆP THPT 2026. HOA BAN
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==