BẠO LỰC KHÔNG TẠO RA KỈ LUẬT TS. Nguyễn Thị Thu Anh, nguyên Hiệu trưởng Trường THCS&THPT Nguyễn Tất Thành nêu quan điểm, bạo lực không tạo ra kỉ luật, bạo lực chỉ tạo ra sợ hãi. Sợ hãi có thể khiến trẻ “phục tùng” tạm thời, nhưng hiệu quả không lâu bền. Bà Thu Anh đưa ra một số nguyên nhân dẫn đến những biểu hiện chưa ngoan của học sinh như gặp khó khăn trong kiểm soát cảm xúc; có dấu hiệu rối loạn hành vi, chịu áp lực học tập kéo dài, hoặc đang sống trong môi trường gia đình nhiều xung đột... Vì vậy, giáo dục học sinh “chưa ngoan” nên bắt đầu bằng sự kiên nhẫn. Thầy cô và cha mẹ cùng con trao đổi, thống nhất những giải pháp cải thiện hành vi một cách rõ ràng, nhất quán, tôn trọng và hợp tác, dứt khoát không buông xuôi, nuông chiều; phải giúp trẻ hiểu và chịu trách nhiệm về hành vi của mình bằng cách sửa sai mang tính giáo dục, thay vì đòn roi. Tùy theo các mức độ “chưa ngoan”, cần có những hình thức can thiệp khác nhau. Cách tiếp cận phục hồi không nhằm phạt cho sợ, mà giúp học sinh hiểu sai ở đâu, sửa sai như thế nào và được hỗ trợ để thay đổi, thay vì bị đẩy ra ngoài hay dán nhãn tiêu cực. Thông tư 18/2025 của Bộ GD&ĐT cũng nhấn mạnh việc các nhà trường cần bố trí nhân sự và tổ chức hoạt động tư vấn học đường, công tác xã hội để phối hợp hiệu quả các lực lượng trong giáo dục học sinh tiến bộ. Gia đình luôn là môi trường quan trọng nhất trong việc hình thành nhân cách và hành vi của trẻ. Chính trong gia đình, trẻ học được cách gắn bó, tin tưởng, tuân thủ quy định, hình thành thói quen sống và hệ giá trị. NHỮNG “ĐIỂM MÙ” TRONG MÔ HÌNH KỈ LUẬT TẬP TRUNG Chuyên gia tư vấn Nguyễn Đình Sơn, cố vấn tâm lý tuổi vị thành niên, hội viên Hội Tâm lí Giáo dục Hà Nội đã tiến hành điều tra nghề nghiệp về phương pháp giáo dục trẻ “chưa ngoan” ở các trung tâm công tác xã hội qua 3 kênh. Thứ nhất là qua các ca gia đình: nhiều phụ huynh đưa con vào mô hình kỉ luật tập trung với hi vọng “vài tuần sẽ thay đổi”. Có em về nhà nghe lời hơn bề ngoài, nhưng cũng có em thu mình, sợ hãi, mất niềm tin, hoặc phản kháng mạnh hơn khi rời môi trường kiểm soát. Thứ hai là qua cách mô hình vận hành, ông Sơn quan tâm tới phần cốt lõi ít được nhắc đến là sàng lọc tâm lí-y tế đầu vào; năng lực của nhân sự làm việc với trẻ vị thành niên; sự giám sát độc lập, cơ chế phản ánh, nhật kí can thiệp, trách nhiệm giải trình; và nguyên tắc “kỉ luật không bạo lực” có được thực thi hay chỉ là lời quảng bá. Thứ ba là qua thông tin chính thống từ báo chí và cơ quan chức năng, với những mô hình “đóngtập trung-kỉ luật”, rủi ro lớn nhất là khi thiếu giám sát độc lập và www.tienphong.vn NHUỐM MÀU BẠO LỰC Buổi sáng 21/12/2025, gia đình đưa P.H.N., 17 tuổi, đến Trung tâm Công tác xã hội Hải Hà với kỳ vọng con trai họ sẽ được rèn kỷ luật, học kỹ năng sống, tránh xa game. Hai ngày sau, chiều 23/12, cậu bé được đưa về trong tình trạng sức khỏe suy kiệt. Ít giờ sau, em tử vong. Trong lời khai của các bị can, P.H.N. không được gọi là “trẻ cần hỗ trợ”, mà là “trẻ nghiện game”, “trẻ hư”. Cách gọi ấy quyết định cách họ đối xử với N. Đánh, phạt, bắt lao động nặng, cho “tự quản” xử lý lẫn nhau, tất cả được biện minh bằng lý do “răn đe”, “dạy dỗ”. Và khi người đứng đầu thừa nhận đã “ngầm đồng ý”, nghĩa là bạo lực hiển nhiên trở thành một phần của cơ chế vận hành. Đây không phải lần đầu xã hội nghe thấy những cụm từ như vậy. Trong nhiều vụ việc trước đó, tại các cơ sở “cai nghiện game”, “trại hè kỷ luật”, “lớp rèn nhân cách”, người ta vẫn bắt gặp những lời giải thích quen thuộc, “đánh từ cổ trở xuống”, “không đánh vào chỗ hiểm”, “chỉ để dằn mặt”. Bản chất của bạo lực được lấp liếm bằng những uyển ngữ mang vỏ bọc sư phạm. Trước vụ ở Hải Hà, đã có trường hợp một bé trai 5 tuổi tử vong sau khi được gửi tại một cơ sở chăm sóc trẻ khuyết tật không phép trên đường Trần Nhật Duật, Pleiku, Gia Lai. Bé 3 tuổi ở Huế mắc tự kỷ được gia đình gửi cho “người điều trị tư nhân” tại Lâm Đồng với chi phí rất cao, nhưng cuối cùng chỉ nhận lại hũ tro cốt của con. Năm 2024, cơ quan chức năng tại TPHCM đã phát hiện và tạm giữ chủ cùng một số nhân viên của Mái ấm Hoa Hồng, một cơ sở từ thiện chăm sóc trẻ mồ côi, sau khi có bằng chứng lạm dụng, bạo hành nhiều trẻ tại cơ sở này. Bạo lực không diễn ra trong một khoảnh khắc bộc phát. Nó lặp lại nhiều lần, có tổ chức, có sự tham gia của người được gọi là “tự quản”, tồn tại đủ lâu để trở thành thông lệ. Ở nhiều địa phương, việc kiểm tra các trung tâm chủ yếu diễn ra theo đợt, theo kế hoạch, hoặc sau khi đã xảy ra sự cố. Khi chưa có hậu quả nghiêm trọng, những phản ánh lẻ tẻ của phụ huynh, học viên thường không đủ sức tạo thành cảnh báo. Trẻ em, đặc biệt là trẻ yếu thế, gần như không có tiếng nói độc lập để tự bảo vệ mình. KHOẢNG TRỐNG PHÁP LÝ Sau vụ việc ở Hải Hà, UBND tỉnh Quảng Ninh yêu cầu rà soát hàng loạt trung tâm công tác xã hội. Sở Y tế Quảng Ninh lập 2 đoàn kiểm tra đột xuất 19 trung tâm, đình chỉ 2 cơ sở của Hải Hà, và tạm dừng 4 trung tâm khác. Nhiều năm qua, mạng lưới cơ sở trợ giúp xã hội và các mô hình “kỹ năng sống”, “kỷ luật”, “can thiệp” phình ra nhanh chóng. Theo số liệu chính thức từ Bộ Nội vụ, cả nước hiện có 425 cơ sở trợ giúp xã hội (195 cơ sở công lập, 230 cơ sở ngoài công lập). Trong đó, có 149 cơ sở chăm sóc trẻ em, phần lớn ở các thành phố lớn. Trên thực tế, các cơ quan chức năng cũng thừa nhận con số này “chỉ là phần nổi của tảng băng”. Rất nhiều cơ sở tự phát do tổ chức từ thiện, tôn giáo hoặc tư nhân vận hành không được cấp phép, THỜI SỰ NHỮNG GÌ BỊ PHANH PHUI TẠI TRUNG TÂM CÔNG TÁC XÃ HỘI HẢI HÀ (QUẢNG NINH) NHỮNG NGÀY QUA KHIẾN XÃ HỘI GIẬT MÌNH VỀ RANH GIỚI MONG MANH GIỮA GIÁO DỤC VÀ BẠO LỰC. VỤ VIỆC KHÔNG CHỈ GÂY PHẪN NỘ VÌ TÍNH TÀN BẠO MÀ CÒN ĐẶT RA NHỮNG CÂU HỎI LỚN VỀ HỆ THỐNG BẢO VỆ, CHĂM SÓC TRẺ EM ĐẶC BIỆT. 4 10-11/1/2026 HẠ ĐAN HOA BAN Giao trứng cho TRẺ CÁ TÍNH, HÀNH VI LỆCH CHUẨN KHIẾN NHIỀU BẬC PHỤ HUYNH RƠI VÀO TRẠNG THÁI BẤT LỰC, LOAY HOAY CHƯA TÌM RA PHƯƠNG PHÁP GIÁO DỤC PHÙ HỢP. THẾ NHƯNG, VIỆC GIAO PHÓ CON TRẺ KHI CHƯA TÌM HIỂU KĨ MÔ HÌNH, CON NGƯỜI VÀ CƠ CHẾ GIÁM SÁT CÓ THỂ DẪN TỚI NHỮNG HỆ QUẢ ĐÁNG TIẾC. Chuyên gia tâm lí Nguyễn Đình Sơn TS Nguyễn Thị Thu Anh ÁC núp bóng giáo dục GÓC KHUẤT CHĂM SÓC, Trẻ em được gửi vào Trung tâm Hải Hà mỗi ngày đều sống trong sợ hãi trong khi Trung tâm cam kết “Kiên nhẫn và yêu thương vô điều kiện”
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==