Khi lịch đã bước sang 2026, lòng người Việt như chậm lại để đợi một khoảnh khắc rất riêng - khoảnh khắc đón năm mới Âm lịch, năm Bính Ngọ. Những ngày cuối năm, khi gió mùa tràn về trên mái phố, tôi chợt nhận ra Tết không chỉ đến bằng những tờ lịch mỏng dần, mà đến bằng nhịp bước. Nhịp bước của người về quê, của người lên đường, của những chuyến xe đêm chở theo cả một năm nặng nhẹ. Tết năm nay mang tên con Ngựa – Bính Ngọ. Chỉ nghe thôi đã thấy gió lộng, thấy một thứ thôi thúc rất khó gọi tên: thôi thúc phải đi, phải chuyển động, phải bước ra khỏi chỗ đứng quen thuộc của mình. Trong mười hai con giáp, Ngựa không phải loài của an nhàn. Ngựa sinh ra để rong ruổi, để vượt dốc, để chịu gió và sẵn sàng bứt phá. Có lẽ vì thế mà ngựa không bao giờ nằm, ngay cả khi ngủ. Tết Ngọ trong ký ức văn hóa Á Đông luôn mang theo một cảm giác đặc biệt: cảm giác của hành trình. Không chỉ là hành trình của đất trời sang xuân, mà là hành trình của con người đi qua chính mình. Trong văn hóa Việt, hình ảnh con ngựa không tách rời lịch sử. Ngựa gắn với những cuộc lên đường lớn của dân tộc. Thánh Gióng cưỡi ngựa sắt (trong tranh Đông Hồ) bay về trời sau khi dẹp yên giặc ngoại xâm – con ngựa ấy không chỉ chở một vị anh hùng, mà chở theo khát vọng tự do, ý chí quật cường và niềm tin rằng dân tộc này sinh ra để đứng thẳng. Từ ngựa chiến đến ngựa thồ, từ ngựa trạm ngày xưa đến những chuyến tàu, chuyến xe hôm nay, tinh thần “đi để mở đường” xuyên suốt trong tâm thức người Việt. Bởi thế, Tết con Ngựa không chỉ là Tết của đoàn viên, mà còn là Tết của chuẩn bị lên đường. Trên mâm cỗ ngày Tết, bên nồi bánh chưng sôi thầm trong đêm, người ta không chỉ nhắc chuyện năm cũ, mà đã bắt đầu nói về những dự định xa hơn: một công việc mới, một chuyến đi dài, một quyết định không thể trì hoãn thêm. Tết Ngọ giống như một dấu mốc nhắc người ta rằng: Nếu không đi bây giờ, thì sẽ còn đợi đến bao giờ? Bính Ngọ lại là một tổ hợp đặc biệt. “Bính” thuộc Hỏa, “Ngọ” là cực dương trong mười hai địa chi. Lửa gặp gió. Nhiệt gặp động. Một năm năng lượng mạnh, rất mạnh. Lịch cổ từng nhắc: Năm Ngọ dễ thành công với người dám đi trước, nhưng cũng dễ làm người ta kiệt sức nếu chỉ biết chạy mà không biết dừng đúng lúc. Đó là một lời nhắc tỉnh táo, rất cần trong những ngày đầu xuân – khi ai cũng háo hức, nhưng không phải ai cũng biết mình đang đi về đâu. Nhìn ra phố những ngày cận Tết, tôi thấy tinh thần con Ngựa hiện lên rất rõ. Người trẻ đi nhanh hơn, nghĩ lớn hơn, không ngại thử. Người trung niên bớt do dự, bớt lần lữa. Ngay cả những người già, trong ánh mắt cũng có một thứ ánh sáng khác: ánh sáng của việc nhìn lại một hành trình dài, và mong con cháu mình đi tiếp con đường rộng hơn, xa hơn. Tết, trong khoảnh khắc ấy, không chỉ là nghỉ ngơi, mà là tiếp sức. Nhưng văn hóa Tết của người Việt vẫn giữ một nhịp rất riêng: đi xa nhưng không quên quay về. Ngựa có thể phi nghìn dặm, nhưng vẫn nhớ đường cũ. Người Việt đi bốn phương, nhưng Tết là lúc quay lại bàn thờ tổ tiên, cúi đầu trước khói hương, đặt mình vào dòng chảy dài của gia đình và làng xóm. Chính sự cân bằng đó làm nên bản sắc: chuyển động mà không đứt gãy, đổi mới mà không đánh mất gốc rễ. Có lẽ vì thế, Tết con Ngựa không cổ vũ sự vội vàng. Ngựa bền bỉ hơn là ngựa hấp tấp. Ngựa hay nhất là con ngựa biết giữ nhịp. Trong một năm Bính Ngọ đầy năng lượng, điều quan trọng không phải là chạy nhanh bao nhiêu, mà là chạy đúng hướng. Đi xa đến đâu, nhưng vẫn biết đích đến là gì. Khi pháo hoa giao thừa nở trên bầu trời, tôi chợt nghĩ: mỗi năm mới đều trao cho con người một “con ngựa” vô hình. Có người dắt nó đi thong thả, có người phi nước đại, có người lại để nó đứng yên vì sợ hãi. Tết không ép ai phải đi, nhưng Tết Ngọ thì khẽ khàng nhắc: thời gian không đứng đợi. Nếu đã đủ chín, đủ tin, thì hãy lên đường! Gió xuân năm nay có lẽ sẽ mạnh hơn. Nhưng chính trong cơn gió đó, những vó ngựa mới tạo ra đường dài. Và biết đâu, sau một năm Bính Ngọ, khi ngoái lại, mỗi chúng ta sẽ nhận ra mình đã đi thêm được một đoạn – không chỉ trên bản đồ, mà trong chính nội tâm của mình. Tết con Ngựa. Tết của lên đường. Và cũng là Tết của niềm tin rằng: Đi rồi sẽ tới. Trong một khoảnh khắc lặng của mùa xuân Bính Ngọ, khi bước ra khỏi hiên nhà, khỏi những con ngõ quen, người ta sẽ nhận ra tinh thần chiến mã không chỉ nằm ở từng số phận, mà đang lan trong nhịp chuyển động của cả đất nước. Một dân tộc từng đi qua lịch sử bằng những vó ngựa mở đường, hôm nay đứng trước hành trình mới – hành trình của tri thức, công nghệ, đổi mới sáng tạo và khát vọng phát triển bền vững. Đón Tết năm Ngựa vì thế không chỉ là lời chúc bình an, mà là lời nhắc về trách nhiệm lên đường: đi nhanh nhưng không vội, đi xa nhưng không lạc hướng, đi cùng nhau để tạo nên một hành trình đủ dài, đủ bền và đủ cao cho tương lai Việt Nam: Vững bước trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc. n NGUYỄN TUẤN KHI NĂM MỚI DƯƠNG LỊCH VỪA SANG. PHỐ XÁ SÁNG ĐÈN SỚM HƠN, NHỊP SỐNG DƯỜNG NHƯ CŨNG NHANH HƠN. ĐÂU ĐÓ, TRONG NHỮNG BUỔI CHIỀU SE LẠNH, TRONG MÙI HƯƠNG TRẦM THOẢNG QUA TỪ MỘT CĂN NHÀ QUEN, NGƯỜI TA VẪN CẢM NHẬN RẤT RÕ: MÙA ĐANG CHUYỂN MÌNH VÀ TẾT ĐANG TRÊN ĐƯỜNG TRỞ VỀ. www.tienphong.vn VĂN HÓA 6 Ngựa đầy sức sống trong tranh của Từ Bi Hồng Tranh ngựa của Lê Trí Dũng Thánh Gióng-tranh dân gian Đông Hồ Bước chân bên thềm năm mới
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==