Tuy nhiên, bên cạnh những tiến bộ đáng kể, chiến lược này cũng đang đối mặt các giới hạn mang tính cấu trúc, đặc biệt trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ ngày càng gay gắt với Mỹ. TỪ CHIẾN LƯỢC QUỐC GIA ĐẾN ĐỘNG LỰC TĂNG TRƯỞNG Khác với cách tiếp cận của Mỹ, nơi AI chủ yếu được thúc đẩy bởi khu vực tư nhân, Trung Quốc xem AI là một trụ cột chiến lược của phát triển quốc gia. Bắc Kinh đặt mục tiêu đến năm 2030, AI sẽ tạo ra quy mô thị trường trực tiếp khoảng 100 tỷ USD và tạo ra hơn 1.000 tỷ USD giá trị gia tăng cho các ngành kinh tế khác. Trọng tâm của chiến lược này không chỉ là phát triển các mô hình AI tiên tiến mà còn là tích hợp AI vào sản xuất công nghiệp, y tế, giao thông, nông nghiệp, quốc phòng và quản trị nhà nước. Tư duy chủ đạo của Trung Quốc không phải “cuộc đua AI tổng quát” theo kiểu phương Tây, mà là xây dựng một nền tảng AI phục vụ trực tiếp cho tăng trưởng kinh tế, an ninh quốc gia và năng lực sản xuất. Chính sách AI của Trung Quốc được triển khai theo cấu trúc nhiều tầng, bao phủ gần như toàn bộ chuỗi giá trị công nghệ. Nhà nước đầu tư mạnh mẽ vào: Quỹ đầu tư AI cấp quốc gia, bao gồm quỹ 8,2 tỷ USD dành cho khởi nghiệp AI và các quỹ đầu tư mạo hiểm do chính phủ bảo trợ; Mạng lưới trung tâm tính toán quốc gia, nhằm phân bổ và tối ưu hóa năng lực tính toán trên toàn quốc; Phòng thí nghiệm và viện nghiên cứu nhà nước, như Viện Trí tuệ Nhân tạo Bắc Kinh (BAAI), Phòng thí nghiệm AI Thượng Hải hay các trung tâm nghiên cứu gắn với Đại học Thanh Hoa, Đại học Bắc Kinh; Chính sách ưu đãi địa phương, nơi các thành phố như Thâm Quyến, Hàng Châu, Thượng Hải... cạnh tranh thu hút doanh nghiệp AI bằng trợ cấp, đất đai, điện năng và dữ liệu. Cùng với đó, các tập đoàn công nghệ lớn như Alibaba, Tencent, Baidu, Huawei, ByteDance... đóng vai trò nòng cốt trong việc thương mại hóa AI, từ mô hình nền tảng, điện toán đám mây cho tới ứng dụng trong tài chính, y tế, giáo dục và sản xuất. LỢI THẾ DÀI HẠN, AI HÓA NỀN KINH TẾ Trung Quốc đang đào tạo một lực lượng nhân tài AI khổng lồ. Các trường đại học hàng đầu như Thanh Hoa, Bắc Kinh, Chiết Giang... đóng vai trò trung tâm trong hệ sinh thái này. Các phòng thí nghiệm nhà nước vừa là nơi ngh i ên cứu cơ bản, vừa là “vườn ươm” nhân tài cho doanh nghiệp tư nhân. Nhiều mô hình AI quan trọng của Trung Quốc như DeepSeek, Qwen, InternLM... đều được phát triển bởi các nhóm kết hợp giữa doanh nghiệp và giới học thuật. Điều này giúp Trung Quốc duy trì dòng chảy nhân lực ổn định, dù vẫn gặp khó khăn trong việc thu hút nhân tài quốc tế do môi trường chính trị và hạn chế hợp tác. Bắc Kinh coi dữ liệu là “yếu tố sản xuất” mới, thúc đẩy việc xây dựng các sàn giao dịch dữ liệu và nền tảng dữ liệu mở. Tuy nhiên, các doanh nghiệp tư nhân vẫn thận trọng trong việc chia sẻ dữ liệu do rủi ro pháp lý và cạnh tranh. Song song, Trung Quốc thúc đẩy các nền tảng mã nguồn mở nội địa như OpenI hay Gitee, nhằm giảm phụ thuộc vào hệ sinh thái phương Tây như GitHub. Dù vậy, mức độ phổ biến toàn cầu của các nền tảng này vẫn còn hạn chế. Trung Quốc không chỉ tập trung vào nghiên cứu mà còn đẩy mạnh ứng dụng AI trong thực tiễn. Từ chính quyền số, thành phố thông minh, sản xuất thông minh cho đến robot công nghiệp và y tế thông minh, AI được xem là công cụ then chốt để nâng cấp toàn bộ nền kinh tế. Đặc biệt, lĩnh vực robot và trí tuệ hiện thân (embodied intelligence) đ ư ợ c coi là hướng đi chiến lược, với các chương trình quốc gia nhằm thúc đẩy robot công nghiệp, robot dịch vụ và robot hình người. ĐIỂM NGHẼN LỚN NHẤT Tuy nhiên, điểm nghẽn lớn nhất của Trung Quốc hiện nay nằm ở phần cứng, đặc biệt là chip AI cao cấp. Các biện pháp kiểm soát xuất khẩu của Mỹ đối với chip tiên tiến và thiết bị sản xuất bán dẫn đã làm gián đoạn nghiêm trọng chuỗi cung ứng của Trung Quốc. Việc tiếp cận GPU tiên tiến của Nvidia hay các máy quang khắc EUV gần như bị chặn đứng. Trước tình hình đó, Bắc Kinh thúc đẩy chiến lược “tự chủ công nghệ”, đầu tư mạnh vào các dòng chip nội địa như Huawei Ascend, đồng thời khuyến khích doanh nghiệp chuyển sang sử dụng phần cứng trong nước. Tuy nhiên, thực tế cho thấy chip nội địa vẫn kém xa sản phẩm của Mỹ về hiệu năng, độ ổn định và khả năng mở rộng. Phần lớn các mô hình AI tiên tiến của Trung Quốc vẫn phải huấn luyện trên GPU của Nvidia. Bên cạnh đó, Trung Quốc cũng tìm cách lách các rào cản thông qua việc tích trữ chip, xây dựng trung tâm dữ liệu ở nước ngoài, hoặc phát triển các kiến trúc phần mềm có thể tận dụng phần cứng kém hơn. Tuy nhiên, những giải pháp này chỉ mang tính tạm thời và không thể thay thế hoàn toàn lợi thế công nghệ của Mỹ. Một lợi thế đáng kể của Trung Quốc nằm ở khả năng mở rộng hạ tầng năng lượng và trung tâm dữ liệu với tốc độ rất nhanh. Trong khi Mỹ gặp khó khăn vì thiếu điện và quy hoạch chậm, Trung Quốc có thể xây dựng các trung tâm điện toán quy mô lớn chỉ trong vài năm, đặc biệt tại các khu vực phía Tây giàu tài nguyên năng lượng. Chính phủ Trung Quốc đang thúc đẩy sáng kiến “Dữ liệu phía Đông - Điện toán phía Tây”, cho phép phân bổ khối lượng tính toán khổng lồ đến các khu vực có nguồn điện rẻ và dồi dào. Tuy nhiên, dù tổng công suất điện toán tăng nhanh, tỷ lệ phục vụ trực tiếp cho AI tiên tiến vẫn còn hạn chế so với Mỹ. Chính sách công nghiệp AI của Trung Quốc là một trong những nỗ lực toàn diện và tham vọng nhất thế giới. Với sự kết hợp giữa đầu tư nhà nước, năng lực sản xuất quy mô lớn và hệ sinh thái doanh nghiệp năng động, Trung Quốc có tiềm năng duy trì vị thế cạnh tranh sát nút với Mỹ trong nhiều lĩnh vực AI. Tuy nhiên, những hạn chế về chip, phần mềm nền tảng, mức độ mở của hệ sinh thái và sự phụ thuộc vào nhà nước vẫn là những rào cản lớn. Trong dài hạn, thành công của Trung Quốc sẽ phụ thuộc vào việc liệu các chính sách công nghiệp có thực sự hỗ trợ được sáng tạo của khu vực tư nhân, hay vô tình kìm hãm khu vực này. Cuộc đua AI toàn cầu vì thế không chỉ là cuộc đua về công nghệ, mà còn là phép thử đối với mô hình phát triển và năng lực điều phối giữa nhà nước và thị trường. Trung Quốc đã vào cuộc với quyết tâm rất cao, nhưng kết quả cuối cùng vẫn còn ở phía trước, giới quan sát nhận định. n THÁI AN (theo RAND, Xinhua, China Daily) TRUNG QUỐC ĐANG BƯỚC VÀO MỘT GIAI ĐOẠN THEN CHỐT TRONG CUỘC ĐUA TOÀN CẦU VỀ TRÍ TUỆ NHÂN TẠO (AI). VỚI MỤC TIÊU TRỞ THÀNH QUỐC GIA DẪN ĐẦU THẾ GIỚI VỀ AI VÀO NĂM 2030, BẮC KINH ĐANG TRIỂN KHAI MỘT CHIẾN LƯỢC CÔNG NGHIỆP QUY MÔ LỚN, HUY ĐỘNG NGUỒN LỰC NHÀ NƯỚC, DOANH NGHIỆP VÀ HỆ THỐNG NGHIÊN CỨU NHẰM XÂY DỰNG NĂNG LỰC TOÀN DIỆN TỪ PHẦN CỨNG, PHẦN MỀM, DỮ LIỆU CHO TỚI ỨNG DỤNG THỰC TIỄN. Tham vọng chiến lược công nghiệp AI của Trung Quốc www.tienphong.vn QUỐC TẾ 20 Ngày 8/12/2025, Bộ Chính trị, Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc nhóm họp để phân tích và nghiên cứu công tác kinh tế năm 2026. Ngày 10-11/12/2025, Trung Quốc tổ chức Hội nghị Công tác Kinh tế Trung ương bàn về chính sách vĩ mô, tài khóa tiền tệ, cải cách mở cửa, đổi mới cho năm 2026. Hai cuộc họp xác định chính sách kinh tế năm 2026 là sự kết hợp giữa ổn định vĩ mô, thúc đẩy thị trường nội địa, kiểm soát rủi ro và mở rộng không gian cải cách. Cụ thể, chính sách 2026 hướng tới ổn định, nâng chất lượng, giảm rủi ro; đẩy mạnh mô hình tăng trưởng dựa vào tiêu dùng và đổi mới (dự kiến tăng trưởng khoảng 5% trong năm 2026). Về định hướng phát triển kinh tế năm 2026, Bộ Chính trị đề ra 8 nhóm nhiệm vụ, trong đó có phát triển “lực lượng sản xuất chất lượng mới”. Đây là khẩu hiệu mới nổi trong hai năm gần đây, dùng để chỉ AI + sản xuất, công nghệ xanh, công nghiệp số, thiết bị thông minh, năng lượng tái tạo... Trong khi đó, Hội nghị Công tác Kinh tế Trung ương xác định kích cầu đầu tư, đặc biệt vào các dự án cơ sở hạ tầng và công nghệ cao. Cụ thể là triển khai AI quy mô lớn trong các ngành truyền thống, đẩy mạnh liên kết giữa đơn vị nghiên cứu và doanh nghiệp, tăng cường bảo hộ sở hữu trí tuệ trong công nghệ mũi nhọn... Hội nghị Trung ương 4 khóa XX của Đảng Cộng sản Trung Quốc cũng nhấn mạnh rằng, Trung Quốc sẽ đẩy mạnh hỗ trợ các lĩnh vực mang tính tương lai như công nghệ lượng tử, sản xuất sinh học, năng lượng hydro và năng lượng nhiệt hạch, giao diện não-máy tính, AI hiện thân, công nghệ 6G... “Giới lãnh đạo phát đi tín hiệu mạnh mẽ rằng, mô hình tăng trưởng của Trung Quốc đang chuyển dịch theo hướng dựa vào đổi mới sáng tạo”, ông Vương Bằng, nhà nghiên cứu tại Viện Khoa học Xã hội Bắc Kinh, nhận định. TRIỂN KHAI AI QUY MÔ LỚN TRONG CÁC NGÀNH TRUYỀN THỐNG
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==