TỪ THÚ CHƠI TAO NHÃ ĐẾN ĐẠI CHÚNG HÓA Một trong những người tiên phong trong hành trình đại chúng hóa sách Tết ở Việt Nam, không thể không kể đến họa sĩ Trần Đại Thắng (CTCP Văn hóa Đông A). Bước sang năm thứ 8 kể từ lần đầu ra mắt năm 2019, dự án Sách Tết của Đông A đã từng bước can dự và dần thay đổi thói quen đọc của một vài thế hệ độc giả. Do những điều kiện lịch sử, xã hội, khoảng hơn nửa thế kỷ đổ lại đây sách Tết hầu như không xuất hiện trong đời sống tinh thần của người Việt. Trước đó, khởi từ năm 1928 cho đến tận những năm 60 của thế kỷ trước, sách Tết có một đời sống rực rỡ. Bẵng đi mãi đến đầu năm 2018, nhà sưu tầm Nguyễn Ngọc Dịu đăng lên Facebook cá nhân một số hình ảnh sách Tết xưa, ông Trần Đại Thắng nhìn thấy mới nảy ra ý tưởng hồi sinh dòng sách này. Sách Tết Bính Ngọ 2026 được cấu trúc thành 5 phần rõ rệt: Khúc dạo đầu của mùa Xuân, Văn, Thơ, Nhạc, Họa do nhà văn Hồ Anh Thái tuyển chọn. Cấu trúc này không mới, nhưng cách làm mới nằm ở tinh thần xuyên suốt: mùa Xuân không còn là một biểu tượng trừu tượng, mà được cụ thể hóa qua từng câu chuyện, từng nhịp thơ, từng giai điệu và từng nét vẽ mang cá tính riêng. Có một sự thú vị nhỏ trong cách những người làm sách chọn tác giả. Bên cạnh những cây bút đã định hình phong cách như Ma Văn Kháng, Nguyễn Thị Thu Huệ, còn có sự xuất hiện của những giọng viết trẻ như Võ Đăng Khoa. Sự đan xen thế hệ này là một chủ ý rõ ràng: sách Tết không chỉ là nơi “ôn cố”, mà còn là không gian “tri tân”. Nghĩa là độc giả lứa tuổi nào cũng có thể tìm thấy tiếng nói của mình trong đó. “Sách Tết năm nay có thể cân được cả một gia đình ba thế hệ”, độc giả Mộc Lan bình luận. Một điểm đáng chú ý khác nằm ở phần minh họa. Tranh của Đặng Xuân Hòa, Hoàng Phượng Vỹ, Đào Hải Phong ngoài vai trò “làm đẹp” cho chữ, còn tự thân trở thành một lớp tự sự. “Mùa Xuân bằng hình” trong sách Tết mở ra những khoảng lặng thị giác, để người đọc có thể ngắm nhìn, suy tưởng. Đầu tư về hình thức cũng là một yếu tố góp phần kéo sách Tết ra khỏi phạm vi sưu tầm hẹp. In màu bằng công nghệ mực vi sinh, giấy Ford 120gsm, mỗi cuốn đánh số riêng, kèm postcard đồng bộ, thậm chí có cả phiên bản bìa cứng giới hạn với hộp sơn mài. “Sách Tết Bính Ngọ 2026” được định vị như một sản phẩm văn hóa có giá trị sử dụng, giá trị thẩm mỹ và giá trị quà tặng cùng lúc. Ngoài Đông A, thị trường sách Tết còn có sự tham gia của đông đảo các NXB và nhà sách như: NXB Kim Đồng, NXB Trẻ, NXB Phụ Nữ, Thái Hà Books, Nhã Nam, Tri Thức Trẻ Books… Giá sách Tết cũng đa dạng, chia ra nhiều phân khúc khác nhau, dao động từ “tiền trăm đến tiền triệu”. Tuân, một “đầu nậu” sách ở Hà Nội cho biết, năm ngoái anh bán gần 2.000 bản sách Tết các loại, năm nay dự đoán thị trường khởi sắc hơn vì thói quen mua sách Tết đã được định hình. Một số cá nhân, tổ chức cũng thích mua sách Tết làm quà tặng thay vì tặng lịch như mọi năm. LÌ XÌ BẰNG SÁCH Một chuyển động đáng chú ý khác của thị trường sách Tết 2026 là sự mở rộng mạnh mẽ sang mảng thiếu nhi. Nếu trước đây sách Tết chủ yếu hướng đến người lớn, thì năm nay, trẻ em trở thành một đối tượng được các đơn vị xuất bản đầu tư nghiêm túc, cả về nội dung lẫn hình thức. Nhanh nhẹn đón đầu xu hướng này, Tổng tập truyện cổ tích Andersen gồm 4 cuốn, mỗi cuốn khoảng 300 trang in màu, tuyển chọn hơn 20 truyện cổ tích, đã được định vị như một món quà đầu năm dành cho trẻ nhỏ. Đây là ấn bản kỷ niệm 200 năm ngày sinh Hans Christian Andersen, dựa trên phiên bản gốc hiện lưu trữ tại Thư viện Hoàng gia Đan Mạch. Một biên tập viên của NXB Trẻ tiết lộ: “Những năm gần đây phong trào lì xì bằng sách được quảng bá rộng rãi, nhiều gia đình đã chọn phương án này để tặng quà cho trẻ thay vì tặng bao lì xì khiến thị trường sách Tết cũng được thơm lây. Số lượng sách Tết và các đơn vị làm sách Tết đều tăng lên sau mỗi năm. Mặc dù chỉ chiếm một thị phần nhỏ và có tính mùa vụ, nhưng sự thay đổi này ít nhiều đều ảnh hưởng tích cực đến việc xây dựng cộng đồng đọc sách ở Việt Nam”. Ở đây, phải nói thêm về chương trình lì xì bằng sách. Nó bắt nguồn từ một nhóm bạn trẻ ở Hà Nội muốn lan tỏa văn hóa đọc, sau đó phong trào này được nhiều người nổi tiếng hưởng ứng và quảng bá. Lì xì bằng sách đã lan rộng trong cộng đồng, trở thành một xu hướng trong năm mới. Hai năm đổ lại đây, Sở Thông tin và Truyền thông TPHCM còn tổ chức lì xì bằng sách trên diện rộng. Riêng năm ngoái, khoảng 20.000 “lộc sách” đã được trao tặng du khách trong ngày khai xuân đầu năm tại thành phố mang tên Bác. Anh Minh Vũ, một trong những người tiên phong trong phong trào lì xì bằng sách cho trẻ em vùng sâu, vùng xa, cho biết: “Tôi chọn lì xì bằng sách vì nhận ra tiền mừng tuổi thường biến mất rất nhanh, còn sách thì ở lại. Một cuốn sách có thể theo trẻ em suốt cả năm, thậm chí lâu hơn, mỗi lần mở ra là một lần khám phá mới. Khi mang sách lì xì, tôi chỉ hi vọng có thể gieo một thói quen đọc cho các em, để từ một cuốn sách, biết đâu các em có thể trở thành một người đọc”. Bà Vũ Thị Quỳnh Liên, Phó giám đốc NXB Kim Đồng cho biết: “Mùa sách Tết đã dần định hình trở thành một mùa đọc vui giống như mùa hè dành cho các em thiếu nhi”. Theo bà Liên, việc mở rộng đối tượng độc giả của sách Tết, đặc biệt là trẻ em, cùng sự song hành của xu hướng lì xì bằng sách, đang tạo ra một hệ sinh thái mới cho ngành xuất bản. n Sách Tết của Đông A đã bước sang năm thứ 8 và dần xác định được đối tượng độc giả riêng Điểm đặc biệt của ấn bản Kim Vân Kiều do Cty Nhã Nam thực hiện nằm ở sự hội tụ hiếm có của “ba ông lớn” đại diện cho ba lớp di sản quan trọng. Trước hết là di sản văn chương của Nguyễn Du với kiệt tác Đoạn trường tân thanh, tác phẩm đã đưa văn học chữ Nôm Việt Nam lên đỉnh cao nghệ thuật. Tiếp đó là di sản chữ quốc ngữ của học giả Nguyễn Văn Vĩnh, người có công lớn trong việc dịch, chú giải Kim Vân Kiều sang quốc ngữ đầu thế kỷ XX, góp phần mở rộng khả năng tiếp cận Truyện Kiều đối với công chúng đương thời. Và cuối cùng là di sản hội họa của danh họa Nguyễn Tư Nghiêm, với bộ 26 tranh minh họa Kiều chưa từng công bố, mang đến một cách đọc bằng hình ảnh đầy ám gợi. Đây là lần đầu tiên, bản Kim Vân Kiều của Nguyễn Văn Vĩnh được giới thiệu trọn vẹn cùng phần minh họa nhân vật theo bản in năm 1923, song hành với hệ thống tranh Kiều của Nguyễn Tư Nghiêm. Sự kết hợp này được các nhà sưu tầm đánh giá là đã mở ra một không gian thẩm mỹ đa tầng, ở đó văn bản, chữ viết và hình ảnh đối thoại với nhau, giúp bạn đọc hôm nay tiếp cận Truyện Kiều bằng nhiều giác quan và chiều kích hơn. Về hình thức, ấn bản đặc biệt được phát hành giới hạn 999 bản deluxe, in trên giấy mỹ thuật, bìa cứng, kèm jacket ép kim và hộp bảo quản riêng. Đây là một nỗ lực đặt Kim Vân Kiều vào đúng vị thế của một tác phẩm di sản, ngoài để đọc, độc giả còn có thể lưu giữ, thưởng lãm và suy ngẫm. Song song với ấn bản này, Nhã Nam cũng giới thiệu tiểu thuyết chương hồi Kim Vân Kiều của Thanh Tâm Tài Nhân, do dịch giả Tô Nam Nguyễn Đình Diệm chuyển ngữ. Đây là văn bản gốc đã truyền cảm hứng cho Nguyễn Du khi sáng tác Truyện Kiều, giúp bạn đọc có thêm một điểm tựa để so sánh, đối chiếu và hiểu rõ hơn quá trình Việt hóa, sáng tạo lại cốt truyện từ văn học Trung Hoa sang một kiệt tác mang bản sắc Việt. Việc ra mắt Kim Vân Kiều cũng gợi nhớ đến lịch sử phong phú của quá trình phiên âm, khảo đính và chú giải Truyện Kiều. Từ bản chữ quốc ngữ đầu tiên do Trương Vĩnh Ký thực hiện năm 1875, đến các công trình của Bùi Kỷ, Trần Trọng Kim, Tản Đà, Đào Duy Anh,… Truyện Kiều luôn là một “văn bản mở”, liên tục được đọc lại, chú giải lại và tranh luận lại qua nhiều thế hệ. HẠNH ĐỖ www.tienphong.vn HẠNH ĐỖ TỪNG CÓ MỘT THỜI, SÁCH TẾT LÀ “ĐẶC SẢN” DÀNH CHO SỐ ÍT, XUẤT HIỆN DÈ DẶT TRÊN KỆ SÁCH NHƯ MỘT ẤN PHẨM MANG TÍNH LƯU NIỆM HƠN LÀ SẢN PHẨM ĐỌC THƯỜNG NHẬT. NHƯNG VÀI NĂM TRỞ LẠI ĐÂY, THỊ TRƯỜNG SÁCH TẾT ĐANG TỪNG BƯỚC ĐI VÀO ĐỜI SỐNG THEO CON ĐƯỜNG MƯA DẦM THẤM LÂU. MỘT NHÀ PHÂN PHỐI TIẾT LỘ, SÁCH TẾT 2026 BẮT ĐẦU ĐƯỢC TÌM KIẾM TỪ TRUNG TUẦN THÁNG 12/2025. VĂN HÓA 13 Sách xem Tết năm Mậu Thìn 1928 do Tân Dân Thư quán thực hiện được giới sưu tầm cho là ấn phẩm sách Tết đầu tiên, đặt nền móng cho dòng sách Tết trong lịch sử xuất bản nước ta. Sau đó, năm 1929, nhà Nam Ký bắt đầu thực hiện Sách chơi xuân. Từ đó, sách Tết mỗi năm đều xuất hiện: Sách xem Tết chào xuân Quý Dậu 1933 in tại Nhà in Cao Bình - Chợ Lớn; Sách xuân năm Đinh Sửu 1937 in tại Nhà in Mekong - Sa Đéc; Bút xuân năm Mậu Dần 1938 in tại Nxb A.J.I, Vientiane, Lào; Sách Tết năm Kỷ Mão 1939 in tại Nhà in Impr. Du Nord; rồi đến Sách Tết Đời nay năm 1941 của nhóm Tự Lực văn đoàn… Truyện Kiều phiên bản “ba ông lớn” Truyện Kiều ấn bản đặc biệt kỷ niệm 260 năm ngày sinh đại thi hào Nguyễn Du NHÂN KỶ NIỆM 260 NĂM NGÀY SINH ĐẠI THI HÀO NGUYỄN DU (1765-1820), ẤN BẢN ĐẶC BIỆT KIM VÂN KIỀU RA MẮT, ĐÁNH DẤU MỘT SỰ KIỆN CÓ Ý NGHĨA TRONG ĐỜI SỐNG XUẤT BẢN VÀ NGHIÊN CỨU VĂN HỌC VIỆT NAM. SáchTết
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==