doanh du lịch tại điểm đến. Đây là những lý do khiến du lịch đêm là yếu tố quan trọng trong phát triển du lịch nói riêng và phát triển kinh tế - xã hội nói chung”. CÚ HÍCH CHO CÔNG NGHIỆP VĂN HÓA Ông Lê Minh Huy (Công ty lữ hành Alleztour) chia sẻ, trong vài năm trở lại đây, du khách, nhất là khách quốc tế và giới trẻ, có nhu cầu trải nghiệm nhiều hơn là tham quan. Họ tìm một trải nghiệm có chiều sâu, có tương tác, có cảm xúc và sự độc đáo. Tour đêm chính là cơ hội để họ được sống trong di sản thay vì chỉ đứng ngoài quan sát. Du lịch ban ngày ở Hà Nội khá bão hòa, các điểm nổi tiếng đều đông và dễ gây mệt mỏi. Trong khi đó, sau 20h, thành phố gần như chỉ còn ăn uống, cà phê và dạo phố đi bộ. Khoảng trống này chính là lý do mô hình tour đêm ra đời và nhanh chóng được đón nhận. Dẫn ví dụ, ông Huy đưa mô hình tour “Colosseum by Night” tại Rome (Ý), cho phép du khách tham quan Đấu trường La Mã vào ban đêm theo nhóm nhỏ, kết hợp ánh sáng và kể chuyện lịch sử. Trải nghiệm sâu về cảm xúc này không chỉ giúp du khách cảm nhận trọn vẹn không khí La Mã cổ đại mà còn làm tăng doanh thu 3-4 lần so với việc bán vé tham quan ban ngày, đồng thời giảm quá tải vào giờ cao điểm. Theo TS. Trang Thanh Hiền (Trường ĐH Mỹ thuật Việt Nam), câu chuyện nghiên cứu, bảo tồn, phục dựng lại di sản, tạo sức hút cho di sản và khai thác di sản nhằm tạo ra nguồn thu tái đầu tư cho di sản là xu hướng cần được khuyến khích. Bà Hiền cho rằng, trong thời gian dài, ở Việt Nam mới chỉ nặng về nghiên cứu di sản. Tuy nhiên tại thời điểm này, các kết quả nghiên cứu đã dần được công khai, lan tỏa nhiều hơn, qua đó cũng dần đẩy được sự quan tâm của người dân đối với di sản. Ví dụ dễ nhận thấy là tại Hoàng thành Thăng Long, Hà Nội, bên cạnh việc trưng bày những di vật, cổ vật hiện hữu thì đã tiến hành giới thiệu các nghiên cứu về di tích này một cách rộng rãi tới công chúng (phần trước đây chỉ dành cho các nhà nghiên cứu). Đó là một bước tiến lớn, trong việc tiếp cận mục tiêu phát huy giá trị của các di sản, cũng là cách để di sản sống. Tuy nhiên, như TS. Phạm Cao Quý (Cục Di sản văn hóa, Bộ VHTTDL) lưu ý, di sản chỉ thực sự phát huy được giá trị khi được khai thác đúng bản chất và đúng khía cạnh văn hóa cốt lõi của nó. Mỗi di sản đều mang theo lớp trầm tích lịch sử, ký ức cộng đồng và chiều sâu tinh thần, do đó việc sử dụng di sản vào hoạt động du lịch hay trình diễn phải xuất phát từ sự thấu hiểu. Nếu khai thác sai, di sản dễ bị “mặc sai áo”, trở thành minh họa rời rạc hoặc thậm chí bị bóp méo để phục vụ thị hiếu nhanh. Ông nhấn mạnh, cần xác định rõ giá trị trung tâm của từng di sản, từ đó lựa chọn hình thức kể chuyện, trình diễn, tương tác phù hợp để giúp di sản bước vào đời sống đương đại một cách tự nhiên và bền vững, thay vì bị tiêu dùng vội vã. HẠ ĐAN 9 n Thứ Ba n Ngày 11/11/2025 VĂN HÓA - GIẢI TRÍ hiền: “Giải phóng mặt bằng mà chậm là ảnh hưởng cả dự án, nên cố gắng hết sức”. Anh Nam từng tham gia giải phóng mặt bằng nhiều dự án nên có nhiều kinh nghiệm. Anh bảo, công tác quy chủ là vất vả nhất: “Nhiều hộ chủ đất đã mất, phải tìm con cháu, xác định ai là người thừa kế hợp pháp. Có hộ đến 5-6 anh em, phải họp cả gia đình, mời trưởng thôn chứng kiến. Việc gì cũng phải kỹ, sai một chữ là ảnh hưởng đến người dân”. TẤT CẢ ĐÃ SẴN SÀNG Ông Nguyễn Huy Trí, Phó Chủ tịch UBND xã Lương Tài, bận rộn đến mức gần như không có khái niệm ngày nghỉ. “Cả xã có khoảng 1.100 ha đất nằm trong vùng dự án, hơn 4.500 hộ bị ảnh hưởng, phải di chuyển hơn 11.000 ngôi mộ và 20 công trình tín ngưỡng. Anh em cán bộ phải làm ngày làm đêm, bởi dân hỏi là mình phải có mặt”, ông Trí nói trong lúc vẫn cầm điện thoại trả lời người dân hỏi về hồ sơ đất. Từ ngày có dự án, xã Lương Tài lập 8 tổ công tác do Ban Thường vụ Đảng ủy xã trực tiếp chỉ đạo. Cán bộ xuống tận từng thôn để tuyên truyền, vận động, giải thích chính sách. “Nhiều cuộc họp dân diễn ra vào buổi tối, có khi là Chủ nhật. Chúng tôi xác định làm đến khi dân hiểu, dân đồng thuận mới thôi,” ông Trí chia sẻ. Anh Đỗ Văn Ninh, Phó Giám đốc Trung tâm Phát triển quỹ đất tỉnh Bắc Ninh, cho biết từ cuối tháng 8/2025, anh cùng hơn 120 cán bộ đã “đóng quân” tại tòa nhà liên cơ quan của UBND huyện Lương Tài (cũ) - nơi được gọi vui là “đại bản doanh” của lực lượng giải phóng mặt bằng. “Không có ngày nghỉ. Anh em chia nhau bám sát các xã có đất giải phóng mặt bằng cho dự án. Cán bộ của trung tâm ai cũng xác định tinh thần ăn ở cùng dân. Ban ngày họp dân, tối xử lý hồ sơ, có hôm 2-3 giờ sáng mới tắt đèn”, anh Ninh nói. Công việc nhiều, áp lực lớn, nhưng anh Ninh bảo “khó nhất vẫn là giữ được sự đồng thuận của người dân”. Anh kể, có hôm một cụ già 70 tuổi đến hỏi mãi về giá đền bù, cán bộ kiên nhẫn giải thích suốt buổi chiều, cụ mới gật đầu: “Thôi, tôi hiểu rồi, Nhà nước làm cái này là vì tương lai con cháu”. Những câu nói giản dị ấy, theo anh, chính là “phần thưởng quý nhất”. Ông Đỗ Đình Hữu, Giám đốc Trung tâm Phát triển quỹ đất tỉnh Bắc Ninh, cho hay dự án sân bay Gia Bình là biểu tượng mới của tinh thần “Bắc Ninh hành động”. Lãnh đạo tỉnh Bắc Ninh, các sở, ngành đều bám sát, không có ngày nghỉ. Bí thư Tỉnh ủy Bắc Ninh đã phát động phong trào thi đua “80 ngày giải phóng mặt bằng, 486 ngày hoàn thành dự án và đường dẫn”. Nhà đầu tư đã sẵn sàng, chỉ chờ mặt bằng sạch. “Tinh thần anh em đang rất cao. Có thể nói, súng đã lên nòng, giờ chỉ còn việc tiến lên”, ông Hữu khẳng định. Công tác giải phóng mặt bằng không chỉ là con số, là hecta đất thu hồi hay những bản đồ kỹ thuật, mà là câu chuyện về lòng tin và sự đồng thuận. Giữa đêm muộn, khi nhà văn hoá thôn tắt đèn, ánh đèn trong căn phòng trọ nhỏ của chị Trang vẫn sáng. Cô lặng lẽ rà soát lại danh sách hộ dân, những dòng ghi chú bằng mực đỏ chi chít. Ngoài kia, tiếng côn trùng rả rích, còn bên trong là sự bền bỉ của những người “ăn ở cùng dân”, âm thầm góp sức cho công trình tương lai ở tỉnh Bắc Ninh. N.T Người dân có đất bị thu hồi tìm hiểu về dự án Cảng Hàng không quốc tế Gia Bình Anh Ngọc Nam đang giải thích với người dân về diện tích đất bị thu hồi Dự án Cảng Hàng không quốc tế Gia Bình được quy hoạch trên diện tích gần 1.960 ha, thuộc địa bàn các xã Gia Bình, Lương Tài, Nhân Thắng, Lâm Thao, tỉnh Bắc Ninh. Mục tiêu đến năm 2030, cảng hàng không này đạt công suất 30 triệu hành khách/năm và 1,6 triệu tấn hàng hóa/năm; tầm nhìn đến năm 2050, công suất sẽ được nâng lên 50 triệu hành khách/năm và 2,5 triệu tấn hàng hóa/năm. Ở một số tour, hướng dẫn viên chưa được đào tạo tốt về kỹ năng dẫn dắt cảm xúc, còn lúng túng trong việc đưa du khách đi từ quan sát đến thấu hiểu. Bên cạnh đó, sự phối hợp giữa đơn vị quản lý di tích và doanh nghiệp lữ hành đôi khi chưa thống nhất, khiến trải nghiệm bị rời rạc. Theo các chuyên gia, Hà Nội có lợi thế lớn về ẩm thực, hoàn toàn có thể xây dựng thành “điểm đến đêm” ngang tầm nhiều đô thị du lịch trong khu vực. Tuy vậy, tại khu vực phố đi bộ hồ Hoàn Kiếm, hoạt động ẩm thực đường phố vẫn chủ yếu ở hình thức bán rong, khó kiểm soát vệ sinh và chất lượng. Các không gian kinh tế đêm hiện nay vẫn còn nghèo nàn về dịch vụ, chủ yếu là ăn uống và mua sắm sản phẩm giá trị thấp. Việc các hoạt động này diễn ra xen lẫn khu dân cư mà chưa có chế tài phối hợp cũng gây áp lực lên trật tự đô thị và dễ tạo xung đột với người dân không tham gia kinh tế ban đêm. Hướng dẫn viên Nguyễn Trung Thành (công ty Sinhcafetour) nhận xét: “Nhiều sản phẩm du lịch đêm hiện nay chỉ đơn thuần là tour ngày được cắm thêm đèn, chưa có chiều sâu nội dung, chưa tạo được bản sắc riêng. Các chương trình nghệ thuật trình diễn về đêm còn manh mún, thiếu kịch bản xuyên suốt. Sản phẩm chủ yếu dựa vào cảnh quan có sẵn thay vì sáng tạo trải nghiệm”. Hạ tầng hiện nay cũng được cho là điểm nghẽn lớn đối với sự phát triển bền vững của du lịch đêm ở Hà Nội. Sau 22h, hệ thống xe buýt gần như dừng hoạt động, taxi và xe công nghệ trở thành lựa chọn duy nhất, khiến chi phí di chuyển tăng và gây khó khăn cho du khách, đặc biệt là khách quốc tế không quen địa hình. Một số khu vực có hoạt động đêm tập trung như quanh hồ Hoàn Kiếm hay khu vực đền Quán Thánh vẫn thiếu bãi đỗ xe quy mô, dẫn đến tình trạng đỗ xe tràn lan vỉa hè vào cuối tuần. Khu vệ sinh công cộng cũng chưa được bố trí đầy đủ, nhiều điểm vẫn phải sử dụng nhà vệ sinh tạm hoặc nhờ cơ sở kinh doanh lân cận. Dịch vụ ẩm thực đi kèm tour đêm còn hạn chế, chủ yếu là hàng ăn nhỏ lẻ, khó đảm bảo đồng đều về chất lượng và an toàn vệ sinh. Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Việt Nam Vũ Thế Bình nhận xét, hiện nay, từ Hỏa Lò đến Hoàng thành Thăng Long hay đền Quán Thánh, mỗi tour đêm đều đang hoạt động riêng lẻ. Điều còn thiếu là một chiến lược kết nối thành “trục văn hóa đêm Hà Nội”. Ông Bình kiến nghị nếu có thể liên kết mô hình tour theo tuyến, từ phố đi bộ hồ Gươm sang bảo tàng, tiếp đến Hoàng thành hay Hỏa Lò, trải nghiệm sẽ đầy đặn hơn, mạch lạc hơn. ĐẠT NHI Trình diễn nhiều, thiếu chiều sâu Du lịch đêm không chỉ giúp kéo dài thời gian lưu trú của du khách mà còn tăng khả năng chi tiêu, từ đó thúc đẩy doanh thu cho ngành du lịch và các ngành liên quan Hà Nội sở hữu nhiều tour đêm, nhưng chất lượng giữa các sản phẩm chưa đồng đều. Một số chương trình rơi vào tình trạng “trình diễn nhiều nhưng kể chuyện yếu”, khi chưa có kịch bản xuyên suốt và thiếu chiều sâu diễn giải giá trị di sản.
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==