Các nghệ sĩ 'cứu' tuồng

Các nghệ sĩ 'cứu' tuồng
TP - Chương trình nghệ thuật cộng đồng “Khám phá nghệ thuật Tuồng” tại Nhà hát tuồng Nguyễn Hiển Dĩnh (Đà Nẵng) sắp diễn ra với hoạt động khá lạ: Các nghệ sĩ tuồng sẽ hoá trang, dựng cảnh để các nhiếp ảnh gia và họa sĩ đồ họa sáng tác và tạo mẫu vật phẩm thủ công mỹ nghệ, hàng lưu niệm.
Các nghệ sĩ 'cứu' tuồng ảnh 1
Ông Nguyên Hưng

Sẽ có một trại sáng tác với 10 nghệ sĩ vào cuộc để “Cứu” tuồng.

Các sản phẩm được triển lãm, ngoài ra, còn có hoạt động “cùng nhau vẽ mặt nạ tuồng”... Nhà tổ chức có tham vọng tạo ra một hệ thống hình ảnh và vật phẩm truyền thông tiêu chuẩn về nghệ thuật Tuồng (các postcard, poster, brochure, sách bỏ túi,  các series mặt nạ nhân vật Tuồng, áo thun in hình ảnh Tuồng...).

Chúng tôi đã có cuộc trao đổi với ông Nguyên Hưng - nhà phê bình nghệ thuật, Giám đốc điều hành, xây dựng dự án này.

Lâu nay, Tuồng bị coi là văn hoá truyền thống tiêu bản, nghĩa là tồn tại khô cứng, như một tư liệu hơn là một hình thái văn hoá của đời sống hôm nay. Liệu chương trình “Khám phá nghệ thuật Tuồng” có làm nổi việc tươi mới trở lại một loại hình nghệ thuật như thế? Cách làm ra sao? 

Tuồng bị coi là “văn hoá truyền thống tiêu bản” vì nó đang bị mất dần quan hệ với công chúng. Nhưng công chúng nghệ thuật không tự nhiên mà có. Đó là sản phẩm của văn hóa-giáo dục. Chí ít là của truyền thông.

Lâu nay, chúng ta hầu như chẳng làm gì để tạo ra công chúng cho tuồng. Chương trình này của chúng tôi là một cố gắng đóng góp ở khía cạnh này.

Nội dung chương trình khá phong phú với nhiều hoạt động khác nhau, nhưng căn bản vẫn là khai thác các ưu thế về mặt truyền thông của các hình thức nghệ thuật thị giác và các sự kiện quan hệ công chúng, để quảng bá cho Tuồng, để phổ cập kiến thức về nghệ thuật Tuồng, để lôi kéo mọi người đến với nhà hát Tuồng v.v...

Kinh nghiệm của những quốc gia Á Đông phát triển trong khu vực như Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc trong những công việc tương tự thế nào? Các anh có học được gì, rút được kinh nghiệm gì từ họ?

Như tôi biết, ở Trung Quốc người ta làm công việc truyền thông về Kinh Kịch rất tốt, nhưng người Trung Quốc bảo tồn Kinh Kịch cũng khó khăn như mình bảo tồn Tuồng.

Nhà hát Kinh Kịch Bắc Kinh cũng chẳng mấy khi đỏ đèn. Thực tế thì từ lâu rồi, nhà hát Kinh Kịch Bắc Kinh đã không sống nhờ vào diễn Kinh Kịch. Họ sống nhờ vào việc bán hình ảnh Kinh Kịch.

Để hình dung, tôi xin “lạc đề” chút xíu. Chẳng hạn về olympic Bắc Kinh, ít người biết chuyện: chỉ từ mẫu logo và bộ năm biểu tượng “Cát tường”, trước khi olympic khai mạc vài ba năm người Trung Quốc đã thu lời rất nhiều.

Kinh Kịch cũng vậy. Bất cứ cái gì có thể chuyển tải được hình ảnh Kinh Kịch họ đều đưa vào. Không chỉ có các vật phẩm lưu niệm vốn thiên hình vạn trạng, thậm chí họ còn đưa cả hình ảnh Kinh Kịch vào việc thiết kế tạo mẫu giày thể thao... Tôi đã áp dụng rất nhiều bài học rút ra từ đây để xây dựng chương trình.

Có lẽ công việc này phải kéo dài, thậm chí rất dài, vậy các anh có được đảm bảo về năng lực điều hành và sự nhất quán từ cấp quản lý nhà nước, bởi nhiều chương trình đã lâm vào cảnh đầu voi đuôi chuột, khoá này quyết, khoá khác lại bỏ lơ?

Hai năm qua, cầm dự án chương trình này, tôi đã gõ cửa nhiều nơi ở Đà Nẵng. Ai cũng khen hay, độc đáo, khả thi... nhưng cũng chẳng có ai nhúc nhích gì.

Cuối cùng, chỉ có Trung tâm nghiên cứu bảo tồn và phát huy văn hóa dân tộc tại miền Trung-Tây Nguyên tiếp nhận và đồng tình triển khai. Nhưng khổ, là thực chất cơ quan này, đã không có tiền lại cũng chẳng có quyền, nên mọi chuyện, từng chút, từng chút một đều phải tự xoay xở.

Hiện tại, chúng tôi đã nhận được sự ủng hộ của Bộ Văn hóa Thể thao Du lịch, của Ủy ban Nhân dân và Sở Văn hóa Thể thao Du lịch thành phố Đà Nẵng, của nhà hát Tuồng Nguyễn Hiển Dĩnh, và của một số cơ quan truyền thông.

Tuy nhiên, hầu hết, cũng chỉ dừng lại ở mức ủng hộ về mặt “chủ trương”, về “tinh thần”... Trước mắt, tôi chưa thể nói được về một sự “đảm bảo” nào hết.

Dĩ nhiên, nếu không tin chương trình này thực hiện được sẽ mang lại lợi ích và ý nghĩa rất lớn thì chúng tôi đã chẳng bỏ ra quá nhiều công sức như vậy.

Có nhận định rằng “Tuồng là một tài nguyên văn hoá - du lịch cần được tận dụng, khai thác”, xin anh nói rõ hơn ý tưởng này, phải chăng Chương trình nghệ thuật cộng đồng “Khám phá nghệ thuật Tuồng” do các anh đề xướng cũng nằm trong việc hàm dưỡng, thúc đẩy tài nguyên văn hoá này?

Với tôi, du lịch phát triển, là một cơ hội cho Tuồng-mở rộng không gian giao tiếp, mở ra những khả năng thực tế mang lại hiệu quả tốt hơn cho hoạt động bảo tồn và phát triển nghệ thuật Tuồng...Và, ngược lại. Di sản văn hóa nào cũng có thể là một tài nguyên văn hóa - du lịch. Vấn đề chỉ là cách khai thác tận dụng như thế nào mà thôi.

Về tài chính, liệu chương trình có tiến tới “tự nó nuôi nó” được không? Hay nó vẫn phải chung thân nhờ vào các nhà tài trợ?

Chương trình chỉ là cú hích tạo gia tốc ban đầu. Phần còn lại, Sở Văn hóa-Thể thao-Du lịch địa phương và Nhà hát Tuồng cần phải chuẩn bị một chương trình phối hợp như thế nào đó để khai thác tốt nhất thành quả của chương trình. Tôi nghĩ, đoạn sau này, sẽ không phải nhờ vào các nhà tài trợ nữa.

Xin cảm ơn anh.

MỚI - NÓNG

Có thể bạn quan tâm

Ồn ào trục lợi từ con nuôi

Ồn ào trục lợi từ con nuôi

TP - Những ngày qua, cái tên Phi Nhung trở nên “nóng” hơn bao giờ, bởi nghi án trục lợi từ con nuôi, Quán quân VietNam Idol Kids 2016, Hồ Văn Cường. Trước đó, đã có những nghi vấn “cơm không lành, canh không ngọt” quanh mối quan hệ Phi Nhung và con nuôi.
Nhà văn Trung Trung Đỉnh kể về 'đứa con' khó sinh của nhà văn Nguyễn Xuân Khánh

Nhà văn Trung Trung Đỉnh kể về 'đứa con' khó sinh của nhà văn Nguyễn Xuân Khánh

TPO - “Chuyện ngõ nghèo” (xuất bản lần đầu năm 2016) là cuốn tiểu thuyết in sau cùng của nhà văn Nguyễn Xuân Khánh. Đây là “đứa con” có số phận gian nan nhất của nhà văn trên hành trình xuất bản. Có người nói: Trước khi về hưu ở Nhà xuất bản Hội Nhà Văn, trên cương vị giám đốc, việc làm đáng kể nhất của nhà văn Trung Trung Đỉnh chính là “đỡ đầu” cho “Chuyện ngõ nghèo” của Nguyễn Xuân Khánh.
Nhà văn Nguyễn Xuân Khánh là người tài năng và được quý mến

Tiếc nhớ Nhà văn Nguyễn Xuân Khánh

TP - Nhà văn Nguyễn Xuân Khánh nhắm mắt xuôi tay ở tuổi 89, để lại di sản văn chương khá đồ sộ. Người đến cõi, nhưng như lời nhà văn Lê Minh Khuê, sự ra đi của ông vẫn cứ khiến người ở lại thấy tiếc.
Hoài Lâm - Hoài Linh thuở còn thân thiết

Chuyện con nuôi ở showbiz

TP - Trên sâu khấu một tụ điểm ca nhạc, MC giới thiệu: “Xin giới thiệu với quý vị ca sỹ Ánh Linh, một cô gái nhan sắc đến từ vùng đất Tuyên Quang tươi đẹp, một giọng ca đã từng được đánh giá rất cao tại cuộc thi “Solo cùng bolero”. Khán giả bên dưới im lặng, chỉ có vài tiếng vỗ tay lẹt đẹt. Nhưng khi MC nói thêm: “Đây chính là cô gái đã được nam nghệ sỹ Hoài Linh nhận làm con nuôi”, lập tức tiếng vỗ tay vang lên dồn dập.